تریبون معدن | بازار فیزیکی بورس کالای ایران در تیرماه ۱۴۰۵ با وجود محدودیت‌های ناشی از ناترازی برق، ثبات ارزش معاملات شمش فولاد را حفظ کرد. در حالی که قیمت شمش به بیش از ۵۹ میلیون تومان در هر تن رسید، کاهش نسبت قیمت مواد اولیه به شمش نشان می‌دهد حاشیه سود به نفع حلقه‌های میانی زنجیره فولاد تغییر کرده و تولیدکنندگان شمش در موقعیت بهتری نسبت به فعالان بخش معدن قرار گرفته‌اند.

بررسی معاملات تیرماه بورس کالا نشان می‌دهد محدودیت‌های ناشی از قطعی برق اگرچه حجم عرضه و تولید فولاد را تحت تأثیر قرار داد، اما نتوانست ارزش معاملات شمش فولاد را به شکل محسوسی کاهش دهد. ارزش معاملات این محصول با ثبت حدود ۳۱ هزار میلیارد تومان همچنان در کانال ۳۰ همت باقی ماند و نسبت به میانگین نیمه دوم سال گذشته در سطح بالاتری قرار گرفت؛ موضوعی که از تداوم تقاضای پایدار برای شمش فولاد حکایت دارد.

در بازارهای جهانی نیز کاهش تولید فولاد در چین، بهبود نسبی تقاضای صنعتی در آسیا، محدودیت عرضه مواد اولیه و افزایش هزینه انرژی، زمینه رشد قیمت محصولات فولادی را فراهم کرد. همزمان رشد نرخ ارز در داخل کشور نیز موجب شد این افزایش قیمت‌ها با شدت بیشتری در بازار داخلی منعکس شود و قیمت هر تن شمش فولاد در تیرماه از مرز ۵۹ میلیون تومان عبور کند.

همزمان با رشد قیمت شمش، آهن اسفنجی نیز با ثبت قیمتی بیش از ۳۳ میلیون تومان در هر تن رکورد جدیدی را به ثبت رساند. با این حال، بازار این محصول پس از جهش ماه‌های ابتدایی سال وارد مرحله تعدیل شد و ارزش معاملات آن با وجود ثبت حدود ۹ هزار میلیارد تومان نسبت به خردادماه کاهش یافت.

در بخش مواد اولیه، شرایط متفاوت بود. ارزش معاملات گندله سنگ‌آهن پس از ثبت اوج در خردادماه، در تیرماه به حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان رسید، اما بیشترین افت به بازار کنسانتره سنگ‌آهن تعلق داشت؛ به‌گونه‌ای که ارزش معاملات این محصول از حدود ۹ هزار میلیارد تومان در خرداد به حدود ۳ هزار میلیارد تومان در تیرماه کاهش یافت. این روند نشان می‌دهد افت معاملات بیش از آنکه ناشی از کاهش قیمت باشد، نتیجه افت حجم دادوستد و محدودیت عرضه بوده است.

تحلیل نسبت‌های قیمتی نیز از تغییر توازن سودآوری در زنجیره فولاد حکایت دارد. نسبت قیمت آهن اسفنجی به شمش در تیرماه به حدود ۵۷ درصد رسید و بخشی از افت ماه‌های گذشته را جبران کرد، اما نسبت قیمت گندله به شمش از حدود ۲۳ درصد در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۶ درصد و نسبت کنسانتره به شمش نیز از حدود ۲۰ درصد به ۱۵ درصد کاهش یافت. این تغییرات نشان می‌دهد رشد قیمت شمش فولاد سریع‌تر از مواد اولیه بوده و سهم حلقه‌های معدنی از ارزش افزوده زنجیره کاهش یافته است.

در نتیجه، شرکت‌هایی که زنجیره تولید را از کنسانتره و گندله تا تولید شمش در اختیار دارند، از مزیت سودآوری بیشتری برخوردار شده‌اند؛ در مقابل، تولیدکنندگانی که صرفاً با خرید آهن اسفنجی اقدام به تولید شمش می‌کنند، در تیرماه حاشیه سود کمتری را تجربه کرده‌اند.

عملکرد بازار فولاد در تیرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد با وجود محدودیت‌های انرژی، شمش فولاد همچنان جایگاه خود را به‌عنوان مهم‌ترین محصول بازار فیزیکی بورس کالا حفظ کرده است. در مقابل، کاهش سهم مواد اولیه از ارزش افزوده زنجیره، فشار سودآوری را بر بخش معدن افزایش داده و مزیت اقتصادی را به سمت حلقه‌های میانی و شرکت‌های دارای زنجیره کامل تولید سوق داده است؛ روندی که در صورت تداوم، می‌تواند ساختار سودآوری صنعت فولاد را بیش از گذشته تحت تأثیر قرار دهد.