این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | افزایش قیمت برق در صنعت فولاد، دیگر صرفاً یک موضوع مربوط به هزینه انرژی نیست و میتواند به عاملی اثرگذار بر تولید، صادرات، ارزآوری و حتی ثبات اقتصادی کشور تبدیل شود.
بازار صادراتی فولاد، بازاری کاملاً رقابتی است و تولیدکننده ایرانی در این عرصه فقط با رقبای داخلی روبهرو نیست. صادرکنندگان فولاد ایران در بازارهای جهانی با بنگاههایی رقابت میکنند که ممکن است از زیرساخت انرژی پایدارتر، تأمین مالی ارزانتر، حملونقل کارآمدتر و سیاستهای حمایتی هدفمندتری برخوردار باشند. در چنین شرایطی، هر افزایش جدی در قیمت تمامشده میتواند موقعیت صادرکننده ایرانی را تضعیف کند.
با نزدیک شدن سهم انرژی در قیمت تمامشده فولاد به حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد، تولیدکننده برای حفظ حاشیه سود ناچار میشود قیمت صادراتی خود را افزایش دهد. اما بازار جهانی فولاد همواره ظرفیت پذیرش قیمتهای بالاتر را ندارد. قیمت فولاد در جهان تحت تأثیر عواملی مانند عرضه و تقاضای بینالمللی، نرخ مواد اولیه، هزینه حملونقل، سیاستهای تجاری و رقابت منطقهای تعیین میشود. بنابراین اگر تولیدکننده ایرانی نتواند افزایش هزینه برق را به خریدار خارجی منتقل کند، ناچار خواهد شد یا از سود خود بکاهد یا بخشی از بازار صادراتی را از دست بدهد.
ادامه این روند میتواند به کاهش قراردادهای صادراتی، عقبنشینی از بازارهای منطقهای و افت قدرت چانهزنی صادرکنندگان فولاد منجر شود. اهمیت این موضوع از آن جهت بیشتر است که بازگشت به بازارهایی که از دست میروند، معمولاً دشوارتر و پرهزینهتر از حفظ آنهاست.
کاهش صادرات فولاد تنها یک مسئله بخشی یا صنعتی نیست، بلکه ابعادی ملی دارد. فولاد یکی از پایههای مهم صادرات غیرنفتی کشور به شمار میرود و افت صادرات آن میتواند جریان ورود ارز به کشور را تحت تأثیر قرار دهد. در اقتصادی که برای واردات کالاهای واسطهای، ماشینآلات، تجهیزات، مواد اولیه و برخی کالاهای ضروری به منابع ارزی نیاز دارد، کاهش ارزآوری صنایع بزرگ میتواند فشار مضاعفی بر اقتصاد وارد کند.
از این منظر، افزایش قیمت برق برای صنعت فولاد را نباید صرفاً افزایش بهای انرژی تلقی کرد. این موضوع به قیمت تمامشده، حاشیه سود، میزان تولید، صادرات، ارزآوری و در نهایت توان اقتصاد کشور گره خورده است. هنگامی که هزینه انرژی چند برابر میشود، صنعت با یک تغییر ساختاری مواجه خواهد شد؛ تغییری که اگر بدون برنامه و بهصورت شوک قیمتی اعمال شود، میتواند پیامدهای گستردهای برای تولید و تجارت خارجی داشته باشد.
راهحل این چالش، بازگشت به برق ارزان و ناپایدار نیست، اما افزایش ناگهانی و سنگین قیمت برق نیز نمیتواند مسیر اصلاح باشد. صنعت فولاد برای حفظ رقابتپذیری خود به گذار تدریجی، قراردادهای قابل پیشبینی، توسعه ظرفیت برق پایدار، عمقبخشی به بازار انرژی و حمایت از بهرهوری نیاز دارد. در غیر این صورت، برق گران میتواند از یک مسئله صنعتی فراتر رود و به چالشی جدی برای صادرات، ارزآوری و ثبات اقتصادی کشور تبدیل شود.
