تریبون معدن | در شرایطی که صنعت فولاد با فشار تحریم‌ها، فرسودگی تجهیزات، چالش‌های مالی و ضرورت نوسازی فناورانه روبه‌روست، یک عضو کمیسیون صنعت و معدن اینسکو تأکید می‌کند راه نجات این صنعت راهبردی، اتکا به سرمایه‌های مردمی، بومی‌سازی عمیق، حرکت به سمت فولاد سبز و بازطراحی مدل تأمین مالی است؛ مسیری که به‌گفته او هم به حفظ امنیت اقتصادی کشور کمک می‌کند و هم جایگاه ایران را در بازارهای منطقه‌ای و جهانی تثبیت خواهد کرد.

صنعت فولاد در ایران، تنها یک بخش تولیدی نیست؛ بلکه یکی از ستون‌های اصلی توسعه صنعتی، اشتغال، صادرات و تأمین نیاز صنایع پایین‌دستی به شمار می‌رود. در شرایطی که تنش‌های ژئوپلیتیک، محدودیت‌های بین‌المللی، فشارهای مالی و الزامات زیست‌محیطی هم‌زمان این صنعت را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند، کارشناسان تأکید می‌کنند ادامه مسیر با الگوهای سنتی دیگر امکان‌پذیر نیست.

مینا جعفری، رئیس کمیسیون صنعت و معدن سازمان مشاوران و متخصصان ملل اسلامی اینسکو، با اشاره به اینکه فولادسازی‌های بزرگ کشور امروز فراتر از یک فعالیت اقتصادی، به یک مؤلفه راهبردی و امنیتی تبدیل شده‌اند، گفت: در جهان امروز، جنگ‌ها فقط در میدان نظامی تعریف نمی‌شوند؛ بلکه در زنجیره‌های تأمین، تاب‌آوری صنعتی و توان حفظ تولید در شرایط بحران نیز جریان دارند. از این رو صنعت فولاد ایران نیازمند بازآفرینی بنیادین و تغییر نگاه مدیریتی است.

او با بیان اینکه هر اختلال در تولید فولاد ایران بر قیمت تمام‌شده پروژه‌های عمرانی و زیرساختی در کشورهای منطقه نیز اثر می‌گذارد، افزود: وابستگی متقابل اقتصاد منطقه یک واقعیت انکارناپذیر است و در عین حال، تحریم‌های احتمالی جدید، نوسان‌های ارزی و محدودیت‌های مالی بین‌المللی، مدل‌های سنتی تأمین مالی را ناکارآمد کرده‌اند.

جعفری در همین راستا، ایجاد صندوق دفاع و توسعه صنعت فولاد را به‌عنوان یک راهکار نوین مطرح کرد و گفت: این صندوق می‌تواند با انتشار اوراق پروژه‌محور و با پشتوانه محصول نهایی فولاد، نقدینگی سرگردان جامعه را جذب کند. به این ترتیب هم سرمایه‌های خرد مردم در برابر تورم حفظ می‌شود و هم منابع پایدار برای نوسازی و توسعه صنعت فراهم می‌آید.

به گفته او، این مدل می‌تواند جایگزینی برای وابستگی به بودجه‌های محدود دولتی و منابع خارجی باشد و نوعی مهندسی مالی مردمی را در صنعت فولاد رقم بزند.

رئیس کمیسیون صنعت و معدن اینسکو با مقایسه وضعیت ایران با کشورهایی مانند ترکیه و عربستان که با حمایت‌های فناوری و مالی به سمت فولاد سبز، فولاد کم‌کربن و فولاد هیدروژن‌محور حرکت کرده‌اند، اظهار کرد: صنعت فولاد ایران همچنان با تجهیزات قدیمی، فرسوده و پرمصرف انرژی مواجه است؛ تجهیزاتی که نه‌تنها بهره‌وری را پایین می‌آورند، بلکه در برابر تهدیدات سایبری و جنگ الکترونیک نیز آسیب‌پذیرند.

او تأکید کرد: بازسازی واحدهای فولادی بدون جایگزینی کامل سیستم‌های قدیمی با فناوری‌های دیجیتال و هوشمند، یک خطای راهبردی است.

جعفری همچنین گفت: حرکت به سمت کربن‌زدایی و فولاد سبز، صرفاً یک توصیه زیست‌محیطی نیست، بلکه تنها مسیر واقعی برای حفظ رقابت‌پذیری ایران در بازارهای جهانی و عبور از محدودیت‌های آینده است. به‌گفته او، بدون این تحول، امکان از دست رفتن بازارهای هدف و کاهش سهم ایران از تجارت فولاد منطقه وجود دارد.

او در ادامه بر ضرورت ایجاد دوقلوی دیجیتال برای خطوط تولید و زنجیره تأمین فولاد تأکید کرد و گفت: این سامانه می‌تواند در زمان واقعی، سناریوهای بحرانی مانند حملات سایبری، قطعی برق، اختلال در تأمین مواد اولیه یا آسیب‌های فیزیکی را شبیه‌سازی و مسیرهای جایگزین را فعال کند.

جعفری در پایان با تأکید بر اهمیت حفظ بازارهای صادراتی، گفت: خریداران بزرگ فولاد ایران، به‌ویژه در بازارهای آسیایی، به‌دنبال امنیت عرضه و پایداری تولید هستند و اگر ایران نتواند این اطمینان را ایجاد کند، رقبای دیگر جای آن را خواهند گرفت. از این‌رو هر سرمایه‌گذاری در نوسازی فناوری و بومی‌سازی، سرمایه‌گذاری مستقیم برای حفظ جایگاه راهبردی صنعت فولاد کشور است.