این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | مسئول کارگروه صنعت، معدن و رشد تولید اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری خراسان رضوی با تشریح وضعیت صنایع معدنی استان، از هفت چالش بنیادین در حوزه معدنکاری نام برد و گفت: نبود سیاستگذاری مستقل، بحران ماشینآلات، نگاه بودجهای ضعیف و فقدان زیرساختهای علمی و فناورانه، معادن خراسان رضوی را با وجود ظرفیتهای گسترده، در وضعیت شکنندهای قرار داده است.
امیرعلی وطندوست، در نشست «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» با موضوع «چالشها و فرصتهای پیشروی صنایع معدنی خراسان رضوی و افق پسا جنگ» گفت: برای تحلیل وضعیت معادن استان باید ابتدا واقعیتهای موجود پیش از جنگ را بپذیریم و سپس بررسی کنیم که جنگ چه چالشهایی را تشدید کرده و باید چه سیاستهایی در ادامه دنبال شود.
او با اشاره به وجود هفت چالش بنیادین در حوزه معدنکاری استان، گفت: جایگاه نامشخص استان در سیاستگذاریهای کلان، خلاء علمی و فناوری، نگاه بودجهای ضعیف، مالکیت خصولتی، بحران ماشینآلات، مدیریت جزیرهای و ضعف زیرساختها، زنجیرهای از مشکلات را ایجاد کرده که دست و پای فعالیت معدنی در خراسان رضوی را بسته است.
وطندوست با اشاره به وضعیت حقوق دولتی معادن در کشور ادامه داد: از سال ۱۳۹۸ حقوق دولتی معادن با شیب تندی افزایش یافت و از حدود ۳۰ همت به بیش از ۵۵ همت رسید، اما این ارقام همچنان نسبت به ظرفیتهای واقعی معدن ناچیز است و حتی در سالهای اخیر نیز بهطور کامل محقق نشده است.
او همچنین گفت: با وجود آنکه بسیاری از صنایع پردرآمد مانند فولاد، کابلسازی، خودروسازی و ساختمانسازی وابسته به معدن هستند، اما بخش معدن عملاً در گروگان صنایع پاییندستی قرار گرفته و اجازه سیاستگذاری مستقل ندارد.
پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در این باره گفت: سیاستهای قیمتگذاری، محدودیتهای صادراتی و تمرکز صنایع پاییندستی در برخی استانها باعث شده معادن صرفاً به تأمینکننده مواد اولیه تبدیل شود و از ارزش افزوده واقعی خود محروم بماند.
وطندوست با انتقاد از نبود نگاه فناورانه در بخش معدن با اشاره به اینکه طی دهههای گذشته، بهرغم تصویب قوانین متعدد، هیچ سیاست مؤثری برای توسعه فناوری و نوآوری در بخش معدن تدوین نشده و حتی در برنامه هفتم توسعه نیز جایگاه مشخصی برای فناوریهای معدنی تعریف نشده است، گفت: معادن کوچک که عمدتاً خصوصی هستند، از حمایتهای لازم برخوردار نیستند و معادن متوسط نیز عمدتاً در اختیار ساختارهای خصولتی قرار دارند؛ موضوعی که مانع شکلگیری بخش خصوصی توانمند در حوزه معدن شده است.
مسئول کارگروه صنعت، معدن و رشد تولید اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری خراسان رضوی بحران ماشینآلات را یکی از جدیترین مشکلات بخش معدن دانست و گفت: بخش عمده ماشینآلات معدنی کشور فرسوده هستند و بهرهوری لازم را ندارند. نبود دسترسی آسان به ماشینآلات جدید، شکلگیری نوعی انحصار و مافیا در واردات تجهیزات معدنی و مصرف بالای سوخت ماشینآلات فرسوده، بسیاری از معادن را به سمت تعطیلی یا نیمهتعطیلی سوق داده است.
وطندوست ادامه داد: بسیاری از معادن به دلیل همین مشکلات، تنها چند ماه در سال فعال هستند و توان حفظ چرخه کامل تولید را ندارند؛ مسئلهای که مستقیماً بر اشتغال و تولید اثر میگذارد.
او با اشاره به جایگاه معدنی خراسان رضوی گفت: استان سهم قابلتوجهی در تأمین سنگآهن و فولاد کشور دارد، اما در عمل سهم چندانی از درآمدهای معدنی و حقوق دولتی دریافت نمیکند. در حالی که برخی استانها توانستهاند با چانهزنی سیاسی سهم خود را از حقوق دولتی معادن دریافت کنند، خراسان رضوی هنوز جایگاه مشخص و تثبیتشدهای در این حوزه ندارد.
این پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی یکی دیگر از مشکلات جدی معادن استان را نبود متولی واحد سیاستگذاری دانست و ادامه داد: تصمیمگیری در حوزه معدن میان وزارت صمت، استانداری، تشکلهای معدنی و نهادهای مختلف پراکنده است و همین مدیریت جزیرهای مانع تدوین راهبرد بلندمدت برای توسعه معدن شده است.
او گفت: بسیاری از تشکلهای معدنی نیز نگاه بخشی دارند و صرفاً منافع حوزه تخصصی خود را دنبال میکنند؛ به همین دلیل سیاست جامع و یکپارچهای برای توسعه معدن در استان شکل نگرفته است.
وطندوست با اشاره به شرایط پسا جنگ گفت: خراسان رضوی در جریان جنگ اخیر یکی از امنترین استانهای کشور بود و این مزیت میتواند زمینه تمرکز صنایع تبدیلی و توسعه فعالیتهای معدنی را در استان فراهم کند. قرار گرفتن استان بر روی پهنههای معدنی مشترک با افغانستان و آسیای مرکزی و همچنین قرار داشتن در مسیر کریدورهای منطقهای، فرصت مهمی برای تبدیل خراسان رضوی به هاب معدنی شرق کشور ایجاد کرده است.
مسئول کارگروه صنعت، معدن و رشد تولید اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری خراسان رضوی گفت: تحقق این هدف نیازمند رویکردی متمرکز، آیندهنگر و مبتنی بر سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی و زیرساختهای معدنی است.
او در ادامه با اشاره به ضعف زیرساختهای علمی استان در حوزه معادن گفت: با وجود ظرفیتهای گسترده معدنی، خراسان رضوی هنوز فاقد رشتههای تخصصی معدنی در دانشگاههای خود است و حتی رشته نقشهبرداری نیز بهتازگی وارد برخی مراکز آموزشی شده است.
