تریبون معدن | دونالد ترامپ روز جمعه در حالی پکن را ترک کرد که مذاکرات میان آمریکا و چین به توافق مشخصی درباره عناصر خاکی کمیاب منجر نشد. با این حال او این سفر را «موفقیت‌آمیز» توصیف کرد و از شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به گرمی یاد کرد.
چین در حال حاضر حدود ۹۰ درصد ظرفیت جهانی پالایش و فرآوری عناصر خاکی کمیاب و بیش از ۶۰ درصد تولید معدنی این مواد را در اختیار دارد و به همین دلیل نفوذ قابل توجهی در این زنجیره راهبردی دارد. پکن سال گذشته در واکنش به تعرفه‌های موسوم به «روز آزادی» که از سوی ترامپ اعلام شده بود، محدودیت‌هایی بر صادرات برخی از این عناصر اعمال کرد؛ اقدامی که حتی به تعطیلی موقت برخی کارخانه‌های خودروسازی در آمریکا و اروپا انجامید و وابستگی صنایع غربی به این مواد را برجسته کرد.

عناصر خاکی کمیاب یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوهای دو روزه ترامپ در چین بود. ایالات متحده تلاش دارد دسترسی مطمئن‌تری به این مواد معدنی حیاتی داشته باشد؛ موادی که برای تولید خودروهای برقی، نیمه‌هادی‌ها و تجهیزات دفاعی اهمیت زیادی دارند. با این حال داده‌های گمرکی نشان می‌دهد صادرات برخی عناصر مهم که در فناوری‌های پیشرفته کاربرد دارند، نسبت به دوره پیش از اعمال محدودیت‌ها حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.

در پایان این سفر، ترامپ از «معاملات تجاری بزرگ» سخن گفت، اما جزئیات مشخصی درباره توافقات احتمالی ارائه نشد. برخی تحلیلگران معتقدند تمدید آتش‌بس تجاری میان دو کشور می‌تواند بهترین گزینه برای تضمین دسترسی آمریکا به این مواد باشد، زیرا آمریکا و متحدانش در کوتاه‌مدت توان رقابت با چین در حوزه استخراج و فرآوری این عناصر را ندارند.
در شرایطی که اقتصاد جهانی به سرعت به سمت انرژی‌های پاک، کاهش انتشار کربن و توسعه فناوری‌های پیشرفته حرکت می‌کند، مواد معدنی حیاتی اهمیت فزاینده‌ای یافته‌اند. عناصر خاکی کمیاب به دلیل ویژگی‌های خاص خود در تولید آهنرباهای دائمی، توربین‌های بادی، موتور خودروهای برقی، تجهیزات دفاعی و حتی زیرساخت‌های هوش مصنوعی کاربرد گسترده دارند.

بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۵ سازمان زمین‌شناسی آمریکا، ذخایر جهانی عناصر خاکی کمیاب حدود ۹۱.۹ میلیون تن برآورد شده است. با این حال بخش عمده این ذخایر در تعداد محدودی از کشورها متمرکز است و چین با حدود ۴۴ میلیون تن ذخیره، نزدیک به نیمی از کل ذخایر جهان را در اختیار دارد؛ موضوعی که جایگاه راهبردی این کشور در زنجیره تأمین فناوری‌های نوین را تقویت کرده است.