این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | بررسی روندهای اخیر در بازار فولاد نشان میدهد که آشفتگی در عرضه و سختتر شدن دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه، بیش از آنکه ناشی از کمبود واقعی تولید باشد، به ضعف در کنترل زنجیره توزیع و افزایش فعالیتهای سوداگرانه بازمیگردد. در شرایطی که بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید کشور همچنان فعال است، ورود نقدینگی غیرتولیدی به معاملات فولادی موجب شده رقابتهای قیمتی در بورس کالا الزاماً به تأمین نیاز مصرفکنندگان واقعی منتهی نشود.
این وضعیت بهویژه در بخشهای ابتدایی و میانی زنجیره فولاد، یعنی محل معامله مواد اولیه و کالاهای واسطهای، نمود بیشتری پیدا کرده است. واسطهها با استفاده از فضای روانی ایجادشده در پی تحولات سیاسی و انتظارات تورمی، مسیر طبیعی انتقال کالا از کارخانه به مصرفکننده نهایی را دچار اختلال کردهاند. نتیجه این روند، شکلگیری کمبودهای مصنوعی در برخی محصولات، از جمله محصولات تخت، بوده که فشار مستقیمی بر صنایع مهمی مانند خودروسازی و لوازم خانگی وارد میکند.
در حالی که برخی گزارشها از وجود حجم قابل توجهی از ورق گرم و دیگر محصولات فولادی در انبارها حکایت دارد، نبود اطلاعات دقیق درباره محل نگهداری این کالاها از سوی نهادهای نظارتی، احتمال احتکار و معاملات سفتهبازانه را پررنگتر کرده است. از طرف دیگر، ارتباط دادن افزایش قیمت مسکن به نوسانات بازار فولاد در بسیاری موارد تحلیل دقیقی نیست؛ زیرا سهم فولاد در هزینه تمامشده ساختوساز محدود است و جهش قیمت مسکن بیشتر از فضای کلی اقتصاد، انتظارات تورمی و عوامل روانی تأثیر میپذیرد تا تغییرات واقعی در تولید فولاد.
اختلاف قیمت میان بورس کالا و بازار آزاد در محصولاتی مانند شمش و محصولات تخت، انگیزه حضور واسطهها را افزایش داده و زمینه کسب سودهای غیرمولد را فراهم کرده است. در این میان، صنایع پاییندستی بیشترین زیان را متحمل میشوند؛ زیرا افزایش هزینه تأمین مواد اولیه در نهایت به رشد قیمت کالاهایی مانند خودرو، لوازم خانگی و سایر اقلام مصرفی خانوار منجر میشود.
تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که بدون تقویت نظارت و اجرای سازوکارهای دقیق، از جمله محدود شدن امکان خرید به واحدهای تولیدی مرتبط و پایش مستمر موجودی انبارها، رانت و رقابتهای ناسالم در زنجیره فولاد ادامه خواهد داشت. بر همین اساس، راه عبور از شرایط فعلی نه تغییر زمان عرضهها، بلکه افزایش شفافیت، کنترل جریان کالا و هدایت مستقیم مواد اولیه به سمت مصرفکنندگان واقعی در زنجیره تولید است.
