این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | صنعت فولاد آلمان که به عنوان بزرگترین تولیدکننده این محصول در اروپا شناخته میشود، در آستانه یکی از بزرگترین چالشهای تاریخی خود قرار گرفته است. انجمن صنعت فولاد آلمان که با نام اختصاری «دبلیو. وی. اشتال» شناخته میشود، به تازگی بیانیه هشدارآمیز و تندی را علیه تصمیمات جدید دولت فدرال صادر کرده است. محور اصلی این اعتراضها، تصمیم کابینه برای کاهش منابع «صندوق اقلیم و تحول» و انتقال بخشی از این داراییها به بودجه عمومی کشور است. این تصمیم که با هدف جبران کسری بودجه اتخاذ شده، از نظر فعالان صنعتی میتواند مسیر دشوار و پرهزینه گذار به سمت تولید کمکربن و فولاد دوستدار محیط زیست را با مانعی بزرگ روبهرو کند و توان رقابتی صنایع انرژیبر آلمان را در بازارهای جهانی به شدت کاهش دهد.
ریشههای بحران؛ انتقال داراییهای زیستمحیطی به خزانه عمومی
ماجرا از زمانی آغاز شد که دولت آلمان پیشنویس قانون بودجه سال ۲۰۲۷ را به تصویب رساند. در این سند مالی جدید، برای تأمین هزینههای فزاینده عمومی و همچنین افزایش بودجههای دفاعی و نظامی، تدابیر ویژهای اندیشیده شده است. یکی از این تدابیر، انتقال مستقیم مبلغ کلان دو میلیارد و هفتصد میلیون یورو از درآمدهای حاصل از سامانه تجارت انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا به بودجه عمومی دولت است. این منابع مالی که پیش از این به طور اختصاصی به صندوق اقلیم و تحول تعلق داشتند، قرار بود به عنوان بازوی حمایتی دولت برای صنایع سنگین عمل کنند تا آنها بتوانند هزینههای سرسامآور تغییر ساختار تولید از روشهای سنتی به روشهای نوین و پاک را تأمین کنند.
کرستین ماریا ریپل، مدیرعامل انجمن صنعت فولاد آلمان، با لحنی صریح این اقدام دولت را یک زنگ خطر جدی برای آینده تولید صنعتی در کشور توصیف کرده است. به باور او و بسیاری از کارشناسان اقتصادی، درآمدهایی که از محل جرایم کربنی و خرید مجوزهای انتشار از خود صنایع دریافت میشود، باید مستقیماً به همین بخش بازگردانده شود تا صرف تحقیق، توسعه و پیادهسازی فناوریهای سبز گردد. استفاده از این منابع به عنوان ابزاری برای پر کردن چاله کسری بودجه فدرال، نهتنها ناقض اصول اولیه عدالت مالیاتی در حوزه محیط زیست است، بلکه انگیزه صنایع را برای حرکت به سمت خلوص صفر کربنی به شدت تضعیف میکند.
خطر فروپاشی چتر حمایتی برق؛ تهدیدی برای صنایع انرژیبر
یکی از اصلیترین دغدغههایی که در پی کاهش منابع صندوق اقلیم مطرح شده، سرنوشت یارانههای دولتی در بخش انرژی است. تولید فولاد یک فرآیند به شدت انرژیبر است و در غیاب حمایتهای دولتی، هزینههای جاری کارخانهها به شکلی سرسامآور افزایش مییابد. انجمن صنعت فولاد آلمان معتقد است که سه ابزار حمایتی کلیدی دولت یعنی یارانه هزینههای اتصال به شبکه برق، سازوکار جبران هزینههای غیرمستقیم برق و در نهایت طرح تخصیص برق صنعتی با قیمت ترجیحی، سه رکن اصلی بقای این صنعت در شرایط کنونی هستند.
در صورتی که منابع مالی صندوق اقلیم کاهش یابد، دولت دیگر قادر به تأمین بودجه مورد نیاز برای حفظ این سه اهرم نخواهد بود. این امر به معنای افزایش ناگهانی و چشمگیر قیمت برق برای کارخانهها است که عملاً تمام تلاشهای گذشته برای کاهش هزینههای تمامشده تولید را بیاثر میکند. صنعتگران آلمانی بر این باورند که بدون وجود یک افق روشن و پایدار در زمینه قیمت انرژی، هرگونه برنامهریزی برای سرمایهگذاریهای بلندمدت غیرممکن خواهد بود.
هدفگذاری تثبیت قیمت انرژی؛ پیششرط حیاتی تحقق فولاد سبز
در میان این چالشها، انجمن صنعت فولاد آلمان یک راهکار مشخص و ایده آل را برای عبور از وضعیت بحرانی فعلی پیشنهاد کرده است. هدف نهایی این انجمن، تثبیت قیمت برق مصرفی صنایع در سطح پنجاه یورو به ازای هر مگاواتساعت است. این نرخ ترجیحی به عنوان یک پیششرط اساسی برای موفقیت پروژههای کلان تولید فولاد سبز شناخته میشود. انتقال به روشهای مدرن تولید مانند احیای مستقیم سنگ آهن با استفاده از هیدروژن پاک، نیازمند حجم عظیمی از برق تجدیدپذیر ارزانقیمت است.
اگر قیمت برق در سطوح بالا باقی بماند، تولید هیدروژن از طریق الکترولیز آب توجیه اقتصادی خود را از دست میدهد و سرمایهگذاران ترجیح میدهند سرمایههای خود را به کشورهای دیگری که هزینه انرژی در آنها پایینتر است انتقال دهند. از این رو، حفظ منابع صندوق اقلیم و تخصیص مستقیم آن برای کاهش هزینههای برق، یک ضرورت حیاتی برای حفظ زنجیره ارزش صنعتی در داخل خاک آلمان و جلوگیری از فرار سرمایهها به شمار میرود.
شکاف سیاسی در بدنه دولت و اعتراض فعالان زیستمحیطی
تصمیم دولت برای تغییر مسیر منابع مالی صندوق اقلیم تنها با مخالفت بخش صنعت روبهرو نشده است، بلکه درون ساختار حاکمیت و در میان احزاب سیاسی نیز تنشهای جدی ایجاد کرده است. حزب سبز آلمان که یکی از شرکای اصلی ائتلاف حاکم است، به همراه گروهی از برجستهترین سازمانهای غیردولتی و مدافع محیط زیست، انتقادهای شدیدی را به این لایحه بودجه وارد کردهاند. منتقدان بر این باورند که تضعیف صندوق اقلیم و تحول، تعهدات بینالمللی آلمان در زمینه کاهش گازهای گلخانهای را زیر سوال میبرد و سرعت گذار انرژی را به شدت کاهش میدهد. این اختلافنظرها نشاندهنده یک چالش عمیقتر در سیاستگذاریهای کلان کشور است؛ جایی که نیازهای فوری مالی دولت با اهداف بلندمدت زیستمحیطی و صنعتی در تضاد قرار گرفته است.
نور امید در بخش اقتصاد چرخشی و دغدغه قراضههای فولادی
با وجود تمام نگرانیهای موجود در بخش انرژی، بخشهای دیگری از سیاستهای صنعتی دولت فدرال با استقبال نسبی روبهرو شده است. اختصاص بودجه پانصد و شصت و پنج میلیون یورویی در ماه ژوئن برای توسعه اقتصاد چرخشی و افزایش کارایی مواد اولیه، گامی مثبت ارزیابی میشود که میتواند به بهبود فرآیندهای بازیافت کمک کند. با این حال، انجمن فولاد آلمان معتقد است که این اقدامات حمایتی بدون وضع قوانین نظارتی سختگیرانه بر صادرات قراضه فولادی کامل نخواهد بود. قراضه فولاد به عنوان یک ماده اولیه استراتژیک برای تولید فولاد با روشهای کمکربن شناخته میشود و حفظ آن در داخل زنجیره ارزش ملی، عاملی حیاتی برای کاهش وابستگی به واردات مواد خام و همچنین کاهش انتشار کربن در فرآیند تولید مجدد است.
آینده مبهم بزرگترین قطب فولاد اروپا در بازار جهانی
تصمیمات اخیر دولت آلمان در خصوص بودجه سال ۲۰۲۷، صنعت فولاد این کشور را در یک دوراهی سرنوشتساز قرار داده است. از یک سو تلاش برای دستیابی به اهداف اقلیمی و تولید فولاد سبز نیازمند حمایتهای مالی پایدار و کلان دولتی است، و از سوی دیگر سیاستهای انقباضی مالی فدرال مانع از تحقق این حمایتها میشود. اگر دولت نتواند تعادلی میان جبران کسری بودجه و حمایت از صنایع کلیدی ایجاد کند، نه تنها اهداف کاهش کربن محقق نخواهند شد، بلکه موقعیت آلمان به عنوان پیشتاز فناوریهای صنعتی در اروپا و جهان به شدت متزلزل میشود. رقابتپذیری در برابر رقبای بینالمللی که از حمایتهای گسترده دولتی برخوردارند، بدون شک دشوارترین آزمونی است که فولادسازان آلمانی در سالهای پیش رو با آن مواجه خواهند بود.
