تریبون معدن | معدن ایران در آستانه یک تغییر جدی قرار گرفته است؛ ایمیدرو می‌گوید هوشمندسازی معادن، استفاده از هوش مصنوعی، کاهش مصرف انرژی، بازچرخانی آب و توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و بادی با جدیت دنبال می‌شود؛ مجموعه‌ای از برنامه‌ها که می‌تواند مدل سنتی استخراج را به سمت معدنکاری هوشمند و سبز سوق دهد.

حامد حبیبیان، مدیر برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، گفت: ایمیدرو طی سال‌های گذشته موضوع افزایش بهره‌وری را دنبال کرده و در سال‌های اخیر استفاده از فناوری‌های نوین، هوشمندسازی معادن، بهینه‌سازی مصرف انرژی و بازچرخانی آب با توجه بیشتری در دستور کار قرار گرفته است.

فناوری برای بهره‌برداری بهتر از ذخایر

یکی دیگر از محورهای مورد توجه ایمیدرو، استفاده بهینه‌تر از ذخایر و مواد معدنی کشور است. حبیبیان با اشاره به این موضوع گفت: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای استفاده مؤثرتر از ذخایر معدنی، از جمله در حوزه سنگ‌آهن، در دستور کار قرار دارد.

این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که توسعه بخش معدن تنها به افزایش میزان استخراج محدود نمی‌شود. افزایش بازیابی، کاهش اتلاف مواد معدنی و استفاده مؤثرتر از ذخایر موجود می‌تواند نقش مستقیمی در اقتصاد پروژه‌های معدنی و افزایش عمر ذخایر داشته باشد.

به همین دلیل، حرکت به سمت معدنکاری هوشمند را می‌توان بخشی از راهبرد افزایش بهره‌وری منابع دانست؛ راهبردی که فناوری را از یک ابزار جانبی به یکی از عناصر اصلی فرآیند تولید تبدیل می‌کند.

بازچرخانی آب؛ ضرورت معدن سبز

در کنار تحول دیجیتال، محدودیت منابع آب نیز باعث شده بازچرخانی آب به یکی از موضوعات مهم در برنامه‌های صنایع معدنی تبدیل شود.

فعالیت‌های معدنی و صنایع فرآوری در برخی مراحل به آب قابل توجهی نیاز دارند و در بسیاری از مناطق معدنی کشور، تأمین پایدار این منبع با محدودیت همراه است. توسعه سیستم‌های بازچرخانی می‌تواند نیاز به برداشت آب تازه را کاهش دهد و بخشی از فشار زیست‌محیطی فعالیت‌های معدنی را کنترل کند.

توجه همزمان به کاهش مصرف آب، بهینه‌سازی انرژی و فناوری‌های هوشمند، مفهوم معدن سبز را بیش از گذشته وارد برنامه‌های توسعه‌ای بخش معدن کرده است.

خورشیدی و بادی در خدمت معدن

توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز یکی دیگر از محورهای اصلی برنامه ایمیدرو اعلام شده است. مدیر برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی این سازمان تأکید کرده که با توجه به محدودیت‌های انرژی و نیاز صنایع، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و بادی با جدیت دنبال می‌شود.

این موضوع برای صنایع معدنی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا استخراج و فرآوری مواد معدنی از فعالیت‌های انرژی‌بر محسوب می‌شوند و محدودیت در تأمین برق می‌تواند مستقیماً بر تولید اثر بگذارد.

بر همین اساس، ایمیدرو امیدوار است تا پایان سال بخش قابل‌توجهی از ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی برنامه‌ریزی‌شده وارد مدار شود.

ورود ظرفیت‌های تجدیدپذیر می‌تواند بخشی از نیاز انرژی صنایع معدنی را پوشش دهد و همزمان به متنوع‌تر شدن منابع تأمین برق کمک کند. البته تحقق کامل این هدف به سرعت اجرای پروژه‌ها، تأمین مالی و توسعه زیرساخت‌های اتصال نیروگاه‌ها به شبکه وابسته خواهد بود.

معدنکاری در آستانه تغییر

مجموع سیاست‌های اعلام‌شده نشان می‌دهد مسیر توسعه معدن ایران به‌تدریج از افزایش صرف ظرفیت استخراج فاصله می‌گیرد و موضوعاتی مانند هوشمندسازی، هوش مصنوعی، بهره‌وری انرژی، بازچرخانی آب و انرژی تجدیدپذیر جایگاه پررنگ‌تری در آن پیدا می‌کنند.

اگر این برنامه‌ها از مرحله سیاست‌گذاری و پروژه‌های محدود به اجرای گسترده در معادن کشور برسند، می‌توانند علاوه بر کاهش هزینه‌های عملیاتی، مصرف منابع و اثرات زیست‌محیطی را نیز کاهش دهند.

 آغاز عصر معادن هوشمند

برنامه ایمیدرو برای توسعه فناوری‌های نوین، هوشمندسازی معادن و افزایش استفاده از انرژی خورشیدی و بادی، نشانه حرکت بخش معدن به سمت مدلی متفاوت از معدنکاری سنتی است. آینده رقابت در این صنعت تنها به حجم ذخایر وابسته نخواهد بود؛ بهره‌وری، مدیریت داده، مصرف بهینه انرژی و آب و توانایی استفاده از فناوری‌های هوشمند نیز به عوامل تعیین‌کننده تبدیل می‌شوند. در چنین شرایطی، سرعت اجرای پروژه‌های دیجیتال و سبز می‌تواند مشخص کند معادن ایران تا چه اندازه از فرصت تحول فناوری بهره خواهند برد.