تریبون معدن | سیستان و بلوچستان که سال‌ها ظرفیت‌های معدنی آن کمتر از توان واقعی مورد استفاده قرار گرفته بود، اکنون در مسیر تغییر یک الگوی قدیمی قرار گرفته است؛ اجرای طرح‌های فرآوری مس، طلا و سنگ‌آهن قرار است این استان را از خام‌فروشی فاصله دهد و ارزش افزوده بیشتری از ذخایر معدنی نصیب اقتصاد منطقه کند.

بخش معدن سیستان و بلوچستان در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم توسعه اقتصادی این استان تبدیل شده است؛ استانی که با وجود برخورداری از ذخایر ارزشمند معدنی، تا مدت‌ها بیشتر به عنوان تأمین‌کننده مواد خام شناخته می‌شد. اکنون اجرای پروژه‌های فرآوری مواد معدنی با هدف تکمیل زنجیره ارزش، ایجاد اشتغال و افزایش سهم معدن در اقتصاد استان دنبال می‌شود.

ایرج حسن‌پور، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت سیستان و بلوچستان، با تأکید بر ضرورت جلوگیری از خام‌فروشی مواد معدنی گفت: طرح‌های متعددی در حوزه فرآوری در استان در حال اجراست. سه کارخانه فرآوری مس، دو کارخانه فرآوری طلا و طرح‌های فرآوری سنگ‌آهن در مناطق مختلف استان در دست اجرا قرار دارند.

حرکت به سمت فرآوری مواد معدنی، یکی از مهم‌ترین سیاست‌های توسعه بخش معدن در کشور به شمار می‌رود؛ چرا که فروش مواد خام، بخش محدودی از ارزش اقتصادی ذخایر را ایجاد می‌کند، اما تبدیل این مواد به محصولات فرآوری‌شده می‌تواند درآمد، اشتغال و ظرفیت صنعتی بیشتری برای مناطق معدنی به همراه داشته باشد.

سیستان و بلوچستان با دارا بودن ذخایری از مس، طلا، آهن و سایر مواد معدنی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های معدنی کشور را دارد. با این حال، توسعه این بخش نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی مانند انرژی، حمل‌ونقل، آب صنعتی، فناوری فرآوری و تربیت نیروی متخصص است.

در سال‌های اخیر، توجه به ایجاد کارخانه‌های فرآوری در کنار معادن افزایش یافته است. افتتاح و اجرای واحدهای تولید شمش و محصولات فرآوری‌شده معدنی در استان نیز بخشی از همین رویکرد برای کاهش وابستگی به صادرات مواد خام و افزایش ارزش افزوده داخلی بوده است.

کارشناسان بخش معدن معتقدند توسعه صنایع فرآوری می‌تواند علاوه بر افزایش درآمدهای معدنی، زمینه ایجاد اشتغال پایدار در مناطق کمتر برخوردار را نیز فراهم کند. ایجاد زنجیره کامل از استخراج تا فرآوری، باعث می‌شود سهم بیشتری از منافع اقتصادی معدن در همان منطقه باقی بماند و تنها ارزش اولیه ماده معدنی از استان خارج نشود.

اجرای کارخانه‌های فرآوری مس و طلا در سیستان و بلوچستان همچنین می‌تواند مسیر جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید را هموار کند. سرمایه‌گذاران زمانی تمایل بیشتری برای ورود به یک منطقه معدنی دارند که زیرساخت‌های لازم برای تبدیل ذخایر خام به محصولات نهایی فراهم باشد.

البته فعال شدن ظرفیت‌های معدنی استان تنها به احداث کارخانه محدود نمی‌شود. توسعه اکتشافات دقیق، استفاده از فناوری‌های نوین معدنی، تأمین ماشین‌آلات مناسب و کاهش موانع اداری از جمله موضوعاتی است که می‌تواند سرعت رشد اقتصاد معدن در سیستان و بلوچستان را افزایش دهد.

به گفته فعالان این حوزه، عبور از خام‌فروشی نیازمند یک نگاه زنجیره‌ای است؛ به این معنا که معدن، صنایع معدنی، حمل‌ونقل، انرژی و بازار فروش باید همزمان توسعه پیدا کنند. در غیر این صورت، حتی وجود ذخایر بزرگ معدنی نیز نمی‌تواند به رشد پایدار اقتصادی منجر شود.

سیستان و بلوچستان اکنون در مرحله‌ای قرار گرفته که می‌تواند از یک استان صرفاً استخراج‌کننده مواد معدنی به منطقه‌ای دارای صنایع پایین‌دستی و فرآوری تبدیل شود. اجرای پروژه‌های مس، طلا و آهن، اگر با تکمیل زیرساخت‌ها و حضور سرمایه‌گذاران همراه شود، می‌تواند فصل تازه‌ای برای اقتصاد معدنی این استان رقم بزند.