این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | ابهام در میزان و زمان تخصیص گازوئیل به معادن، فعالان این بخش را با نگرانی تازه‌ای روبه‌رو کرده است؛ موضوعی که در کنار افزایش هزینه سوخت و فرسودگی ماشین‌آلات، می‌تواند بر تولید، هزینه‌های عملیاتی و حتی ایمنی برخی معادن اثر مستقیم بگذارد.
تأمین سوخت در ماه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بخش معدن تبدیل شده است. بخش قابل توجهی از عملیات استخراج، بارگیری، حمل مواد معدنی و حتی تأمین برق اضطراری در معادن به تجهیزات دیزلی وابسته است و کاهش یا تأخیر در تخصیص گازوئیل می‌تواند بخشی از ظرفیت عملیاتی این واحدها را از مدار خارج کند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد مصرف گازوئیل در برخی معادن سنگ برای تولید هر تن محصول به طور متوسط بین ۱۱ تا ۱۴ لیتر برآورد می‌شود؛ رقمی که در معادن دارای ماشین‌آلات قدیمی و فرسوده می‌تواند بیشتر باشد. به همین دلیل، هرگونه تغییر در سهمیه یا قیمت سوخت، مستقیما هزینه تمام‌شده تولید مواد معدنی را افزایش می‌دهد.
اهمیت موضوع در معادن زغال‌سنگ دوچندان است؛ زیرا گازوئیل تنها سوخت ماشین‌آلات استخراج نیست و در بسیاری از این معادن برای راه‌اندازی دیزل‌ژنراتورهای اضطراری نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. انجمن زغال‌سنگ ایران پیش‌تر در نامه‌ای به معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت از کاهش حدود ۴۰ درصدی سهمیه گازوئیل معادن زغال‌سنگ از ابتدای تیرماه خبر داده و نسبت به تبعات آن هشدار داده بود.
بر اساس اعلام این انجمن، دیزل‌ژنراتورها نقش حیاتی در تأمین برق سیستم‌های تهویه معادن زغال‌سنگ دارند و این تجهیزات باید به صورت شبانه‌روزی فعال باشند. از این رو، کمبود سوخت در این بخش علاوه بر کاهش تولید، می‌تواند ابعاد ایمنی نیز پیدا کند.
در مقابل این نگرانی‌ها، وزارت صنعت، معدن و تجارت از برنامه‌ای برای ذخیره‌سازی گازوئیل مورد نیاز صنایع و معادن خبر داده است. رضا انصاری، معاون وزیر صمت، اعلام کرده وزارت صمت و وزارت نفت برای ذخیره‌سازی ۷۵۰ میلیون لیتر گازوئیل در ماه‌های شهریور، مهر و آبان برنامه‌ریزی کرده‌اند.
انصاری گفت: در صورت تحقق این برنامه، بخشی از نیاز صنایع و معادن در ماه‌های آذر، دی و بهمن از محل ذخایر ایجادشده تأمین خواهد شد. با این حال، فعالان معدنی می‌گویند هنوز درباره میزان سهمیه هر معدن، زمان تخصیص و نحوه تأمین سوخت در نیمه دوم سال ابهام‌هایی وجود دارد.
پدرام پیروی‌نسب، فعال بخش معدن، با اشاره به وابستگی گسترده معادن به ماشین‌آلات دیزلی، معتقد است کاهش سهمیه یا تأخیر در تحویل گازوئیل می‌تواند بخشی از تجهیزات را از چرخه فعالیت خارج کند و در نهایت به افت تولید منجر شود.
او گفت: اثر کمبود سوخت تنها به مرحله استخراج محدود نمی‌شود و می‌تواند تمام زنجیره فعالیت معدن، از حفاری و بارگیری گرفته تا حمل و فرآوری مواد معدنی را تحت تأثیر قرار دهد.
احمد حری، فعال بخش معدن سرب و روی، نیز از نبود شفافیت در روند تخصیص گازوئیل انتقاد کرد و گفت: بسیاری از معدن‌کاران برای جلوگیری از توقف تولید، به ایجاد یا اجاره مخازن ذخیره سوخت روی آورده‌اند.
حری گفت: در برخی مناطق حتی تا پایان شهریور نیز میزان و زمان تخصیص سوخت برای برخی واحدهای معدنی مشخص نبوده است؛ موضوعی که امکان برنامه‌ریزی دقیق برای تولید و هزینه‌های عملیاتی را از معدن‌کاران می‌گیرد.
او همچنین به افزایش هزینه تأمین گازوئیل اشاره کرد و گفت: در برخی موارد ارقامی در حدود ۳۲ هزار تومان و حتی بیشتر برای هر لیتر سوخت مطرح شده است. افزایش این هزینه در کنار رشد قیمت قطعات، تعمیرات و ماشین‌آلات، فشار بیشتری بر معادن کوچک و متوسط وارد می‌کند.
فعالان این بخش تأکید دارند ایجاد مخازن ذخیره می‌تواند تنها بخشی از ریسک کمبود سوخت را کاهش دهد، اما زمانی که میزان سهمیه و زمان تحویل آن مشخص نباشد، ذخیره‌سازی نیز راه‌حل کامل این مشکل نخواهد بود.
مسئله سوخت در معادن اکنون از یک چالش صرفا هزینه‌ای فراتر رفته و به موضوعی مرتبط با تولید، برنامه‌ریزی و در برخی موارد ایمنی تبدیل شده است. هرچند دولت از برنامه ذخیره‌سازی ۷۵۰ میلیون لیتر گازوئیل خبر داده، فعالان معدنی همچنان خواستار شفاف شدن میزان سهمیه، زمان تحویل و قیمت سوخت هستند؛ موضوعی که تعیین تکلیف آن می‌تواند نقش مهمی در پایداری فعالیت معادن در نیمه دوم سال داشته باشد.
