تریبون معدن | بانک جهانی از دولت گینه خواسته است درآمدهای حاصل از پروژه عظیم سنگ‌آهن سیماندو را صرف تنوع‌بخشی به اقتصاد، توسعه زیرساخت‌ها، ایجاد اشتغال و تقویت بخش خصوصی کند؛ موضوعی که می‌تواند این کشور آفریقای غربی را از وابستگی شدید به صادرات مواد معدنی فاصله دهد و زمینه شکل‌گیری رشد اقتصادی پایدارتر را فراهم کند.

عثمان دیاگانا، معاون رئیس بانک جهانی در امور آفریقای غربی و مرکزی، در سخنانی در کوناکری، پایتخت گینه، تأکید کرده است که اهمیت سیماندو تنها به حجم درآمد حاصل از صادرات سنگ‌آهن محدود نمی‌شود. به گفته او، معیار اصلی موفقیت این پروژه تعداد فرصت‌های شغلی، سرمایه‌گذاری‌های جدید، کسب‌وکارهای محلی و فعالیت‌های اقتصادی است که می‌تواند در اطراف این معدن و زیرساخت‌های وابسته به آن شکل بگیرد.

سیماندو که از بزرگ‌ترین ذخایر توسعه‌نیافته سنگ‌آهن با عیار بالا در جهان به شمار می‌رود، از نوامبر سال گذشته وارد مرحله تولید شده و گینه در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۶.۸ میلیون تن سنگ‌آهن از این مجموعه صادر کرده است. توسعه این پروژه، گینه را به یکی از بازیگران جدید و مهم بازار جهانی سنگ‌آهن تبدیل کرده و می‌تواند سهم این کشور در زنجیره تأمین مواد اولیه صنعت فولاد را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

بلوک‌های ۱ و ۲ سیماندو در اختیار کنسرسیومی قرار دارند که از سوی شرکت‌های چینی از جمله China Baowu Steel Group پشتیبانی می‌شود و بلوک‌های ۳ و ۴ نیز تحت کنترل Rio Tinto و Chinalco قرار دارند. دولت گینه نیز در ساختار مالکیت پروژه و زیرساخت‌های ریلی و بندری مرتبط با آن سهم دارد؛ موضوعی که می‌تواند درآمد قابل‌توجهی برای این کشور در سال‌های آینده ایجاد کند.

بانک جهانی معتقد است آغاز صادرات سنگ‌آهن سیماندو می‌تواند اقتصاد گینه را وارد مرحله‌ای تازه کند. براساس تازه‌ترین ارزیابی این نهاد، اقتصاد گینه در سال ۲۰۲۵ حدود ۷.۳ تا ۷.۴ درصد رشد کرده و با افزایش تولید و صادرات سیماندو، متوسط رشد اقتصادی این کشور در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ می‌تواند در محدوده ۹ درصد قرار گیرد. با این حال، بانک جهانی هشدار داده است که رشد سریع بخش معدن لزوماً به افزایش رفاه عمومی و اشتغال گسترده منجر نخواهد شد، مگر اینکه درآمدهای معدنی به سایر بخش‌های اقتصادی منتقل شود.

یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد گینه، تمرکز بالای فعالیت‌های اقتصادی و صادراتی بر بخش معدن است. این کشور علاوه بر سنگ‌آهن، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان بوکسیت جهان نیز محسوب می‌شود. تکیه گسترده بر صادرات مواد خام باعث شده بخش‌هایی مانند کشاورزی، صنایع تبدیلی، خدمات و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط نتوانند سهم متناسبی در ایجاد اشتغال و ارزش افزوده پیدا کنند.

بانک جهانی بر همین اساس توصیه کرده است بخشی از درآمدهای جدید سیماندو برای توسعه بخش خصوصی غیرمعدنی، بهبود دسترسی بنگاه‌های کوچک و متوسط به منابع مالی، آموزش نیروی انسانی، ارتقای زیرساخت‌های حمل‌ونقل و افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی اختصاص یابد. این نهاد همچنین بر اهمیت سیاست‌های محتوای محلی تأکید کرده است تا شرکت‌ها و نیروی کار داخلی سهم بیشتری از فرصت‌های اقتصادی ایجادشده در اطراف پروژه سیماندو داشته باشند.

کشاورزی یکی از بخش‌هایی است که می‌تواند نقش کلیدی در این مسیر ایفا کند. طبق گزارش بانک جهانی، این بخش حدود یک‌سوم تولید ناخالص داخلی گینه و بیش از ۶۰ درصد اشتغال کشور را در اختیار دارد. توسعه زیرساخت‌های روستایی، صنایع غذایی، شبکه‌های حمل‌ونقل و زنجیره‌های ارزش کشاورزی می‌تواند درآمد حاصل از معدن را به رشد اقتصادی فراگیرتر تبدیل کند.

زیرساخت‌های ساخته‌شده برای سیماندو نیز می‌توانند فراتر از بخش معدن مورد استفاده قرار گیرند. خطوط ریلی و تأسیسات بندری مرتبط با این پروژه در صورت برنامه‌ریزی مناسب می‌توانند دسترسی سایر بخش‌های اقتصادی به بازارهای داخلی و صادراتی را بهبود دهند و هزینه حمل‌ونقل کالا، محصولات کشاورزی و مواد اولیه را کاهش دهند.

دولت گینه نیز برنامه توسعه بلندمدتی با عنوان «سیماندو ۲۰۴۰» تدوین کرده است که هدف آن استفاده از ظرفیت این پروژه برای جذب سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی فراتر از معدن است. براساس اطلاعات منتشرشده، این برنامه سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند زیرساخت، انرژی، کشاورزی، صنایع و آموزش را دنبال می‌کند تا منابع معدنی به موتور توسعه گسترده‌تر اقتصاد تبدیل شوند.

بانک جهانی نیز در چارچوب برنامه همکاری جدید خود با گینه برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۳، بر توسعه زیرساخت‌های پایه، ایجاد اشتغال، افزایش سرمایه‌گذاری خصوصی و بهبود حکمرانی اقتصادی تمرکز کرده است. این نهاد تأکید دارد که آغاز تولید در سیماندو یک فرصت کم‌سابقه برای تبدیل ثروت معدنی به سرمایه انسانی، زیرساخت و اشتغال مولد فراهم کرده است.

در مجموع، سیماندو می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد اقتصادی گینه تبدیل شود؛ اما موفقیت واقعی این پروژه صرفاً با حجم صادرات سنگ‌آهن سنجیده نخواهد شد. نحوه مدیریت درآمدهای معدنی، میزان سرمایه‌گذاری در بخش‌های غیرمعدنی، توسعه صنایع داخلی، ایجاد فرصت‌های شغلی و افزایش مشارکت شرکت‌های محلی تعیین خواهد کرد که آیا این پروژه به یک جهش پایدار اقتصادی منجر می‌شود یا تنها وابستگی گینه به صادرات مواد خام را در مقیاسی بزرگ‌تر ادامه می‌دهد.