این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | بازار جهانی مس در آستانه ورود به دوره‌ای از مازاد عرضه قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که گروه بین‌المللی مطالعات مس پیش‌بینی کرده مازاد مس تصفیه‌شده از ۱۰۴ هزار تن در سال ۲۰۲۶ به ۳۶۸ هزار تن در سال ۲۰۲۷ افزایش یابد. رشد سریع‌تر تولید نسبت به مصرف، توسعه ظرفیت‌های ذوب و پالایش و افزایش تولید از قراضه از مهم‌ترین عوامل این تغییر در توازن بازار عنوان شده‌اند.
بر اساس تازه‌ترین برآورد این نهاد، مازاد ۱۰۴ هزار تنی سال ۲۰۲۶ اندکی بیشتر از پیش‌بینی قبلی ۹۶ هزار تنی است، در حالی که برآورد مازاد سال ۲۰۲۷ تقریباً بدون تغییر باقی مانده است. این ارقام نشان می‌دهد با وجود تداوم رشد تقاضا، افزایش سریع‌تر ظرفیت عرضه می‌تواند فشار بیشتری بر بازار وارد کند.
پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی مس تصفیه‌شده در سال ۲۰۲۶ تنها ۰.۴ درصد رشد کند، اما این نرخ در سال ۲۰۲۷ به ۳.۴ درصد برسد. راه‌اندازی و توسعه ظرفیت کارخانه‌های ذوب و پالایش در اندونزی، هند و اتحادیه اروپا، بهبود نرخ بهره‌برداری واحدهای تولیدی در شیلی و افزایش تولید از قراضه از عوامل اصلی رشد عرضه خواهند بود.
افزایش تولید از قراضه نیز در سال‌های آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. با رشد بازیافت کابل‌ها، تجهیزات الکتریکی، خودروهای برقی و دیگر محصولات مس‌بر، بخشی از تقاضای بازار می‌تواند از منابع ثانویه تأمین شود. این موضوع در کنار توسعه واحدهای ذوب و پالایش جدید، ظرفیت عرضه مس تصفیه‌شده را افزایش خواهد داد.
در بخش معدن، تولید جهانی مس در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۳ درصد رشد خواهد کرد؛ رقمی که نسبت به پیش‌بینی قبلی ۱.۶ درصدی کاهش یافته است. تعدیل برآورد تولید در شیلی، چین و اندونزی از مهم‌ترین دلایل این بازنگری بوده است. با این حال، انتظار می‌رود رشد تولید معدنی در سال ۲۰۲۷ به حدود ۳.۱ درصد برسد.
بهبود عملکرد معادن در اندونزی، جمهوری دموکراتیک کنگو، شیلی و زامبیا و همچنین ورود ظرفیت‌های جدید به مدار از مهم‌ترین عوامل افزایش تولید معدنی در سال ۲۰۲۷ خواهند بود. توسعه پروژه‌های جدید مس در این کشورها می‌تواند بخش قابل‌توجهی از رشد عرضه جهانی را تأمین کند.
در سمت تقاضا، برآوردها همچنان از رشد مصرف مس حکایت دارند، اما سرعت افزایش تقاضا کمتر از عرضه خواهد بود. مصرف جهانی مس تصفیه‌شده در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۵ درصد و در سال ۲۰۲۷ حدود ۲.۵ درصد رشد خواهد کرد. این میزان رشد، اگرچه قابل‌توجه است، اما برای جذب کامل افزایش تولید پیش‌بینی‌شده کافی نخواهد بود.
آسیا همچنان مهم‌ترین موتور رشد مصرف مس جهان خواهد بود. چین که حدود ۵۹ درصد مصرف جهانی مس تصفیه‌شده را در اختیار دارد، در سال ۲۰۲۶ با رشد حدود ۲.۵ درصدی مصرف مواجه خواهد شد. در مقابل، میزان مصرف در سایر نقاط جهان تقریباً بدون تغییر باقی می‌ماند.
کاهش انتظارات از تقاضا در خاورمیانه، آمریکای شمالی و اتحادیه اروپا نیز از جمله عواملی بوده که موجب تعدیل پیش‌بینی مصرف جهانی شده است. ضعف برخی صنایع، کندی رشد ساخت‌وساز و شرایط اقتصادی می‌تواند در کوتاه‌مدت از سرعت افزایش مصرف مس بکاهد.
این در حالی است که تقاضا برای مس در بخش‌های جدید اقتصاد همچنان رو به افزایش است. توسعه شبکه‌های برق، خودروهای برقی، انرژی‌های تجدیدپذیر، مراکز داده و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، همگی مصرف مس را افزایش می‌دهند. با این حال، طبق ارزیابی گروه بین‌المللی مطالعات مس، این رشد در کوتاه‌مدت برای جلوگیری از ایجاد مازاد کافی نخواهد بود.
مس یکی از فلزات کلیدی در گذار انرژی محسوب می‌شود؛ زیرا هدایت الکتریکی بالای آن باعث شده در کابل‌ها، موتورهای الکتریکی، ترانسفورماتورها، خودروهای برقی، پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی کاربرد گسترده‌ای داشته باشد. به همین دلیل، هرگونه تغییر در توازن عرضه و تقاضای این فلز می‌تواند بر هزینه توسعه زیرساخت‌های انرژی و صنایع الکتریکی اثرگذار باشد.
افزایش مازاد بازار لزوماً به معنای افت قطعی قیمت مس نیست. اختلال در تولید معادن، مشکلات لجستیکی، محدودیت‌های تجاری و تحولات ژئوپلیتیکی می‌توانند به‌سرعت توازن بازار را تغییر دهند. درگیری‌های خاورمیانه و سایر ریسک‌های سیاسی نیز همچنان از عوامل مهم عدم قطعیت در پیش‌بینی عرضه و تقاضای جهانی هستند.
از سوی دیگر، محاسبه میزان واقعی مصرف مس در چین با پیچیدگی‌هایی همراه است. بخش مهمی از برآوردها بر اساس آمار تولید، تجارت و تغییر موجودی بورس آتی شانگهای انجام می‌شود، در حالی که موجودی‌های اعلام‌نشده دولتی و تجاری در این محاسبات لحاظ نمی‌شوند. تغییر در این ذخایر می‌تواند بر برآورد واقعی توازن بازار اثر بگذارد.
در مجموع، چشم‌انداز سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ نشان می‌دهد بازار جهانی مس با وضعیتی دوگانه روبه‌روست؛ از یک سو تقاضای بلندمدت تحت تأثیر برقی‌سازی، هوش مصنوعی و گذار انرژی همچنان قوی باقی مانده و از سوی دیگر، توسعه ظرفیت‌های جدید ذوب، پالایش و تولید معدنی در کوتاه‌مدت می‌تواند عرضه را سریع‌تر از مصرف افزایش دهد.
اگر پیش‌بینی‌های فعلی محقق شود، سال ۲۰۲۷ می‌تواند به یکی از دوره‌های شاخص مازاد عرضه مس در بازار جهانی تبدیل شود. با این حال، شکنندگی زنجیره تأمین و تمرکز تولید در چند کشور بزرگ همچنان باعث می‌شود حتی تغییرات محدود در تولید معادن یا وضعیت سیاسی کشورهای تولیدکننده بتواند این تصویر را به‌سرعت تغییر دهد.
