تریبون معدن | بازار جهانی مس در سال‌های پیش‌رو با محدودیت‌های فزاینده در سمت عرضه مواجه است؛ روندی که کاهش عیار ذخایر، افزایش عمق استخراج، طولانی‌تر شدن زمان توسعه پروژه‌های معدنی و دشواری تامین مالی از مهم‌ترین عوامل آن به شمار می‌روند و در عین حال می‌تواند برای ایران، به‌عنوان یکی از کشورهای دارای ذخایر قابل‌توجه مس، یک فرصت راهبردی ایجاد کند. ابوالفضل صالح‌آبادی، مشاور کمیسیون معدن اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به پیش‌بینی‌ها درباره کاهش عرضه جهانی مس اعلام کرد افت تدریجی عیار ذخایر در حال بهره‌برداری یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید است؛ به‌طوری‌که حتی با ثابت ماندن حجم عملیات معدنی، کاهش عیار می‌تواند میزان مس قابل استحصال را کاهش دهد. در شرایطی که متوسط عیار بسیاری از ذخایر مس جهان حدود ۰.۵ درصد است، کاهش ۰.۱ واحد درصدی عیار نیز می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر حجم تولید داشته باشد. از سوی دیگر، بخش قابل‌توجهی از ذخایر پرعیار و در دسترس طی دهه‌های گذشته استخراج شده و توسعه معادن جدید به سمت ذخایر عمیق‌تر و پیچیده‌تر حرکت کرده است؛ موضوعی که نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر در تجهیزات، انرژی و زیرساخت را افزایش می‌دهد و زمان رسیدن پروژه‌ها به مرحله تولید را طولانی‌تر می‌کند. توسعه یک معدن جدید در بسیاری از موارد ممکن است بیش از یک دهه زمان ببرد و به همین دلیل، حتی افزایش قیمت مس نیز لزوما به رشد سریع عرضه منجر نمی‌شود. بحران آب، محدودیت انرژی، دشواری دریافت مجوزهای زیست‌محیطی، اعتراضات اجتماعی و ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک در کشورهای دارای ذخایر بزرگ نیز از دیگر عواملی هستند که اجرای پروژه‌های جدید را دشوار کرده‌اند. همزمان با این محدودیت‌ها، رشد تقاضای جهانی برای مس ادامه دارد و پایین‌تر بودن سرعت رشد عرضه نسبت به افزایش تقاضا می‌تواند فشار بیشتری بر بازار این فلز وارد کند. صالح‌آبادی با اشاره به شرایط ایران تاکید کرد بسیاری از چالش‌های جهانی صنعت مس در کشور نیز مشاهده می‌شود و معادن ایران به‌تدریج با کاهش عیار ذخایر، افزایش عمق استخراج و دشوارتر شدن دسترسی به منابع مواجه هستند. با این حال، ایران از نظر حجم ذخایر مس با کمبود جدی روبه‌رو نیست و گلوگاه اصلی، سرعت پایین اکتشافات مستمر و سیستماتیک و همچنین روند کند تبدیل منابع معدنی به پروژه‌های اقتصادی است. تامین سرمایه برای اجرای پروژه‌های بزرگ، دسترسی به فناوری و تجهیزات پیشرفته، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و دشواری حضور در بازارهای جهانی نیز از جمله موانع توسعه این صنعت به شمار می‌روند. علاوه بر این، قرار گرفتن بسیاری از معادن بزرگ مس کشور در مناطق خشک، تامین پایدار آب و انرژی را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه ظرفیت تولید تبدیل کرده است. با توجه به ذخایر قابل‌توجه مس ایران، در صورت رفع گلوگاه‌های اکتشاف، سرمایه‌گذاری، فناوری، تامین آب و انرژی و دسترسی به بازارهای صادراتی، محدودیت عرضه جهانی این فلز می‌تواند به فرصتی برای افزایش تولید و تقویت جایگاه ایران در بازار بین‌المللی مس تبدیل شود.