این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | خراسان شمالی با برخورداری از ۳۱ ماده معدنی و بیش از یک میلیارد تن ذخیره قطعی، در آستانه جهشی تازه در بخش معدن قرار گرفته است؛ جهشی که با احیای معادن راکد، توسعه صنایع فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش میتواند این استان را از خامفروشی به سمت توسعه پایدار سوق دهد.
خراسان شمالی اگرچه بیشتر با کشاورزی، دامپروری و طبیعت بکر خود شناخته میشود، اما در دل کوهها و دشتهای این استان ذخایر ارزشمندی نهفته است که میتواند به یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد منطقه تبدیل شود. وجود معادنی همچون باریت، هماتیت، سرب، روی، بوکسیت و انواع مواد معدنی ساختمانی، این استان را در شمار مناطق مستعد معدنی کشور قرار داده است.
با این حال، بخش معدن خراسان شمالی در سالهای گذشته به دلیل نبود زیرساختهای کافی، کمبود سرمایهگذاری، افزایش هزینههای تولید و خامفروشی مواد معدنی، نتوانسته است آنگونه که باید در مسیر توسعه اقتصادی استان نقشآفرینی کند.
اکنون سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان شمالی با تدوین یک برنامه عملیاتی جدید، سه محور اصلی را برای تحول این بخش در دستور کار قرار داده است؛ فعالسازی ظرفیتهای بلااستفاده، تکمیل زنجیره ارزش و توسعه بازار و صادرات.
در بخش احیای معادن راکد، پنج معدن استان در اولویت قرار گرفتهاند که از جمله آنها میتوان به معدن هماتیت اسفراین، معدن کلسیت قرهمیدان و معادن باریت راز و جرگلان اشاره کرد. برآوردها نشان میدهد با بازگشت این معادن به چرخه تولید، دستکم ۵۰ فرصت شغلی مستقیم ایجاد خواهد شد؛ ظرفیتی که میتواند در مناطق کمتر برخوردار استان تأثیر قابل توجهی بر معیشت خانوارها و کاهش مهاجرت داشته باشد.
از سوی دیگر، توسعه صنایع فرآوری به عنوان راهبردی کلیدی برای عبور از خامفروشی در دستور کار قرار گرفته است. احداث کارخانه فرآوری سرب و روی آلبلاغ اسفراین با ظرفیت اسمی ۷۰ هزار تن در سال، راهاندازی واحد فرآوری باریت در راز و جرگلان، ایجاد واحد تولید کنسانتره هماتیت در اسفراین و توسعه صنایع پاییندستی زنجیره آلومینای جاجرم از مهمترین پروژههای پیشبینیشده در این حوزه به شمار میروند.
همچنین کارشناسان این حوزه معتقدند: افزایش سهم فرآوری در بخش معدن، علاوه بر خلق ارزش افزوده بیشتر، زمینه اشتغال گستردهتر و افزایش درآمدهای استان را نیز فراهم میکند. در همین راستا، توسعه صنایع پاییندستی میتواند جایگاه خراسان شمالی را در زنجیره تولید مواد معدنی کشور ارتقا دهد و وابستگی استان به فروش مواد خام را کاهش دهد.
با وجود این ظرفیتها، توسعه معدن بدون زیرساختهای لازم ممکن نیست. تأمین برق پایدار، احداث جادههای دسترسی، ایجاد پایانه مواد معدنی و تشکیل صندوق حمایت از سرمایهگذاری معدنی از جمله نیازهای اساسی این بخش عنوان شده است. فعالان اقتصادی بر این باورند که در صورت تکمیل این زیرساختها، خراسان شمالی میتواند به یکی از قطبهای معدنی شمال شرق کشور تبدیل شود.
بر اساس آمارهای رسمی، خراسان شمالی ۲۹۶ واحد معدنی دارد که از این تعداد ۱۴۱ واحد فعال، ۶۵ واحد غیرفعال و ۹۰ واحد سلب صلاحیت شدهاند. همچنین از ۶۸ ماده معدنی موجود در کشور، ۳۱ ماده معدنی در این استان شناسایی شده است. ذخیره قطعی معادن خراسان شمالی یک میلیارد و ۵۸ میلیون تن و میزان استخراج اسمی آن ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تن اعلام شده، در حالی که میزان استخراج واقعی سالانه حدود ۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تن است.
اکنون به نظر میرسد معادن خراسان شمالی در آستانه فصلی تازه از فعالیت قرار گرفتهاند؛ فصلی که اگر برنامههای احیا، فرآوری و توسعه زیرساختها طبق زمانبندی اجرا شود، میتواند این بخش را به یکی از مهمترین موتورهای رشد اقتصادی استان تبدیل کند.
