تریبون معدن | اکتشافات تازه، تصویر منابع مس ایران را به‌طور محسوسی تغییر داده است؛ در حالی که تنها پنج ماه از سال ۱۴۰۵ گذشته، ذخایر قابل طراحی مس ۱.۴ میلیارد تن افزایش یافته و منابع زمین‌شناسی نیز با جهشی ۲.۳ میلیارد تنی به ۲۴.۵ میلیارد تن رسیده است؛ رشدی که می‌تواند پشتوانه‌ای راهبردی برای آینده تولید و توسعه صنعت مس کشور باشد.

سیدمصطفی فیض، مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، از افزایش چشمگیر ذخایر و منابع زمین‌شناسی مس در نتیجه شتاب گرفتن فعالیت‌های اکتشافی خبر داده است. طبق آمار اعلام‌شده، مجموع ذخایر قابل طراحی شرکت از ۱۶.۸ میلیارد تن در ابتدای سال به ۱۸.۲ میلیارد تن رسیده که معادل رشد حدود هشت درصدی است. در همین دوره، منابع زمین‌شناسی نیز از ۲۲.۲ میلیارد تن به ۲۴.۵ میلیارد تن افزایش یافته و رشد ۱۰.۶ درصدی را ثبت کرده است.

این اعداد در شرایطی ثبت شده که برنامه اکتشافی شرکت ملی صنایع مس با سرعت بیشتری دنبال شده است. فیض اعلام کرده در پنج‌ماهه نخست سال جاری ۱۹۸ هزار و ۴۶۲ متر حفاری اکتشافی انجام شده؛ رقمی که حدود ۴۰ درصد از برنامه ۵۰۰ هزار متری حفاری در سال ۱۴۰۵ را پوشش می‌دهد. همزمان ناوگان حفاری شرکت به ۷۸ دستگاه رسیده و با تأمین تجهیزات حفاری عمیق جدید، ظرفیت عملیاتی این بخش نیز افزایش خواهد یافت.

در میان معادن اصلی شرکت، میدوک یکی از شاخص‌ترین عملکردها را ثبت کرده است. ذخایر قابل طراحی این معدن با رشد ۱۲۳ درصدی از ۷۹۳ میلیون تن به حدود یک میلیارد و ۷۷۰ میلیون تن رسیده است. منابع زمین‌شناسی میدوک نیز با رشد ۱۸۶ درصدی به حدود ۲.۸۸۳ میلیارد تن افزایش یافته؛ ارقامی که جایگاه این معدن را در برنامه توسعه آتی صنعت مس پررنگ‌تر می‌کند.

معدن مس دره‌زار نیز در این دوره با افزایش ذخایر همراه بوده است. براساس اعلام مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، ذخایر قابل طراحی این معدن ۱۲.۵ درصد افزایش یافته و منابع زمین‌شناسی آن نیز رشد ۳۳ درصدی را تجربه کرده است. افزایش همزمان منابع در چند معدن مهم نشان می‌دهد برنامه اکتشاف تنها بر یک محدوده خاص متمرکز نبوده و توسعه پایه معدنی شرکت در چند جبهه دنبال شده است.

یکی از مهم‌ترین خبرهای این دوره به معدن مس سرچشمه مربوط می‌شود. برای این معدن گواهی کشفی با ذخیره قطعی بیش از ۴.۵ میلیارد تن و عیار متوسط ۰.۴۴ درصد صادر شده که براساس اعلام شرکت ملی صنایع مس، از نظر حجم ذخیره و وسعت، بزرگ‌ترین گواهی کشف صادرشده در تاریخ وزارت صنعت، معدن و تجارت محسوب می‌شود. ذخایر قابل طراحی کلاستر سرچشمه نیز به حدود ۷.۷ میلیارد تن با عیار متوسط ۰.۴۱ درصد رسیده است.

در کنار سرچشمه، محدوده‌های دیگری نیز به سبد ذخایر شرکت اضافه شده‌اند. گواهی کشف اصلاحی معدن کرور شامل ۳۳۳ میلیون تن کانسنگ سولفیدی با عیار ۰.۲۶ درصد و ۲۴ میلیون تن کانسنگ اکسیدی با عیار ۰.۲۴ درصد دریافت شده است. برای معدن سرمشک نیز ذخایر جدیدی از کانسنگ سولفیدی و اکسیدی به ثبت رسیده و دو پروانه اکتشاف جدید در استان کرمان صادر شده است.

فعالیت‌های اکتشافی تنها به حفاری محدود نبوده است. مطالعات سطحی در محدوده‌های مستعد معدنی و تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمیایی، ژئوفیزیکی و توپوگرافی نیز در دستور کار قرار دارد. ترکیب این داده‌ها با حفاری‌های عمیق می‌تواند دقت شناسایی ذخایر پنهان را افزایش دهد و ریسک سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید معدنی را کاهش دهد.

همزمان با رشد ذخایر، استخراج نیز روند صعودی داشته است. در پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ استخراج کانسنگ سولفوری حدود هفت درصد افزایش یافته و استخراج سنگ اکسیدی و باطله نیز رشد حدود چهار درصدی داشته است. مجموع استخراج از حدود ۱۴۷ میلیون تن به بیش از ۱۵۳ میلیون تن رسیده که نشان‌دهنده رشد بیش از چهار درصدی عملیات معدنی است.

ابعاد این تحول زمانی روشن‌تر می‌شود که آمار امروز با سال‌های گذشته مقایسه شود. بر اساس گزارش شرکت ملی صنایع مس، منابع مس از حدود ۸.۵ میلیارد تن در ابتدای سال ۱۳۹۷ به ۲۴.۵ میلیارد تن رسیده و ذخایر قابل طراحی نیز از ۶.۶ میلیارد تن به ۱۸.۲ میلیارد تن افزایش یافته است. در همین بازه بیش از ۲.۲ میلیون متر حفاری اکتشافی و حدود ۶۵۰۰ کیلومترمربع مطالعات اکتشاف سطحی انجام شده است. کشف کانسار بزرگ سریدون با بیش از ۵.۱ میلیارد تن منبع نیز از مهم‌ترین دستاوردهای اکتشافی این دوره عنوان شده است.

افزایش منابع زمین‌شناسی اهمیت ویژه‌ای برای آینده صنعت مس دارد؛ زیرا توسعه کارخانه‌های تغلیظ، ذوب و پالایش تنها زمانی می‌تواند در بلندمدت اقتصادی و پایدار باقی بماند که پشتوانه معدنی کافی برای تأمین خوراک آنها وجود داشته باشد.

در مجموع، افزایش ۱.۴ میلیارد تنی ذخایر قابل طراحی و رشد ۲.۳ میلیارد تنی منابع زمین‌شناسی مس در تنها پنج ماه، نشانه شتاب گرفتن اکتشاف در یکی از راهبردی‌ترین صنایع معدنی کشور است. اگر این روند با حفاری عمیق، توسعه فناوری‌های اکتشافی و تبدیل منابع شناسایی‌شده به ذخایر اقتصادی ادامه پیدا کند، پایه معدنی ایران می‌تواند پشتوانه محکم‌تری برای افزایش تولید، اجرای پروژه‌های توسعه‌ای و حضور پررنگ‌تر صنعت مس در اقتصاد کشور فراهم کند.