این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | صنعت سرب و روی ایران در شرایطی به فعالیت خود ادامه می‌دهد که محدودیت دسترسی به مواد ناریه، افزایش هزینه انرژی و دشواری اجرای تعهدات ارزی، فشار قابل‌توجهی بر واحدهای تولیدی و صادراتی این بخش وارد کرده است. فعالان این صنعت معتقدند تداوم تولید و حفظ بازارهای صادراتی نیازمند حل همزمان مشکلات موجود در زنجیره معدن، تولید و تجارت خارجی است.
حسن حسینقلی، رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران، سه محور اصلی چالش‌های این صنعت را محدودیت تأمین مواد ناریه، افزایش هزینه سوخت و برق و مشکلات مربوط به تعهدات ارزی عنوان کرده است. به گفته او، این مسائل تنها به یک بخش از فعالیت‌های معدنی و صنعتی محدود نمی‌شوند و از مرحله استخراج ماده معدنی تا تولید محصول و صادرات را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
در بخش معدن، محدودیت دسترسی به مواد ناریه می‌تواند مستقیماً عملیات استخراج را مختل کند. مواد ناریه از تجهیزات و نهاده‌های اساسی در بسیاری از معادن روباز و زیرزمینی برای عملیات آتشباری و خردایش اولیه سنگ محسوب می‌شوند و هرگونه وقفه در تأمین آنها می‌تواند برنامه استخراج معدن را با تأخیر مواجه کند. کاهش استخراج نیز در ادامه به محدود شدن خوراک کارخانه‌های فرآوری و کاهش ظرفیت تولید کنسانتره سرب و روی منجر خواهد شد.
در بخش تولید، محدودیت‌های گاز و برق یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های واحدهای صنعتی است. حسینقلی با اشاره به افزایش هزینه تولید اعلام کرده است که در دوره‌هایی که دسترسی صنایع به گاز محدود می‌شود، برخی واحدها ناچار هستند برای ادامه فعالیت از سوخت‌های جایگزین استفاده کنند. افزایش قیمت این سوخت‌ها نیز هزینه تولید انرژی و برق را بالا برده و در نهایت قیمت تمام‌شده محصولات سرب و روی را افزایش می‌دهد.
محدودیت انرژی علاوه بر افزایش هزینه، بخشی از ظرفیت نصب‌شده واحدهای تولیدی را نیز از مدار خارج می‌کند. به گفته رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران، بخشی از ظرفیت کارخانه‌های صنعتی در نتیجه محدودیت‌های تأمین انرژی امکان فعالیت کامل ندارد و تداوم این شرایط می‌تواند توان تولید و صادرات صنعت را کاهش دهد.
این مسئله برای صنعت سرب و روی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا فرآیندهای خردایش، پرعیارسازی، ذوب و تولید شمش به تأمین پایدار برق و سوخت وابسته هستند. اختلال در انرژی می‌تواند علاوه بر کاهش حجم تولید، بهره‌وری خطوط را پایین آورده و هزینه سربار هر تن محصول را افزایش دهد. در چنین شرایطی، توان رقابت تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای صادراتی نیز تحت فشار قرار می‌گیرد.
از سوی دیگر، فعالان صادراتی این صنعت با مشکلات مربوط به تجارت خارجی و بازگشت ارز حاصل از صادرات مواجه هستند. حسینقلی تأکید کرده است که برخی واحدهای صادرات‌محور به دلیل محدودیت‌های تولید و شرایط تجارت خارجی دیگر امکان فعالیت و صادرات در سطح سال‌های گذشته را ندارند. از این رو، انتظار می‌رود در اجرای مقررات مربوط به تعهدات ارزی، شرایط واقعی بنگاه‌های تولیدی و میزان توان صادرات آنها در نظر گرفته شود.
تعهدات ارزی زمانی به چالش جدی‌تری تبدیل می‌شود که یک واحد صنعتی به دلیل کمبود ماده اولیه یا محدودیت انرژی نتواند برنامه تولید خود را محقق کند. کاهش تولید به معنای افت ظرفیت صادرات است و در صورت ثابت ماندن الزامات ارزی بدون توجه به این شرایط، فشار مضاعفی بر جریان نقدینگی و فعالیت شرکت‌های صادراتی وارد خواهد شد.
صنعت سرب و روی ایران علاوه بر بازار داخلی، از ظرفیت قابل‌توجهی برای حضور در بازارهای بین‌المللی برخوردار است. حفظ این بازارها نیازمند عرضه مستمر، قیمت رقابتی و توانایی اجرای منظم قراردادهای صادراتی است. توقف‌های مکرر تولید، افزایش قیمت انرژی یا اختلال در تأمین خوراک می‌تواند استمرار عرضه را با مشکل مواجه کرده و در بلندمدت جایگاه صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای هدف تضعیف کند.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران بر همین اساس معتقد است که مشکلات این صنعت باید به‌صورت زنجیره‌ای دیده شود. تأمین ماده اولیه و مواد مورد نیاز معادن، دسترسی پایدار به انرژی و نحوه اجرای تعهدات صادراتی سه حلقه به‌هم‌پیوسته هستند و حل تنها یکی از آنها نمی‌تواند به تنهایی پایداری تولید را تضمین کند.
در چنین شرایطی، کاهش محدودیت‌های تأمین مواد ناریه، ایجاد ثبات بیشتر در عرضه برق و گاز صنایع و انعطاف در سیاست‌های مرتبط با بازگشت ارز می‌تواند بخشی از فشار واردشده بر تولیدکنندگان سرب و روی را کاهش دهد. همچنین برنامه‌ریزی بلندمدت برای تأمین انرژی صنایع معدنی می‌تواند از توقف‌های ناگهانی خطوط تولید جلوگیری کند و امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای صادرات را فراهم آورد.
مجموع شرایط موجود نشان می‌دهد استمرار تولید و صادرات در صنعت سرب و روی بیش از هر زمان دیگری به هماهنگی سیاست‌های معدنی، انرژی و ارزی وابسته شده است. رفع همزمان این موانع می‌تواند ظرفیت‌های غیرفعال واحدهای تولیدی را دوباره وارد مدار کند، هزینه تمام‌شده را کاهش دهد و امکان حفظ سهم ایران در بازارهای صادراتی سرب و روی را فراهم سازد.
