این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | صادرات سنگ‌آهن و گندله هند در ماه سپتامبر با افتی شدید به پایین‌ترین سطح ماهانه چهار سال اخیر رسید؛ کاهشی که تحت تأثیر افت تقاضای چین، کاهش تولید داخلی سنگ‌آهن و افزایش جذابیت بازار داخلی هند نسبت به صادرات شکل گرفته است. مجموع صادرات این محصولات در سپتامبر به حدود ۷۰۰ هزار تن رسید که نسبت به ماه قبل ۶۷.۲ درصد کاهش نشان می‌دهد.
این میزان پایین‌ترین حجم صادرات ماهانه هند از نوامبر ۲۰۲۲ تاکنون محسوب می‌شود. در آن مقطع نیز پس از اعمال عوارض صادراتی، صادرات سنگ‌آهن و محصولات مرتبط به حدود ۳۰۰ هزار تن کاهش یافته بود. بازگشت دوباره صادرات به چنین سطوح پایینی نشان می‌دهد بازار خارجی سنگ‌آهن هند در ماه سپتامبر با ضعف قابل‌توجهی روبه‌رو شده است.
بر اساس آمار منتشرشده، از مجموع ۷۰۰ هزار تن صادرات سپتامبر، حدود ۱۵۰ هزار تن مربوط به سنگ‌آهن دانه‌ریز و کلوخه و حدود ۵۵۰ هزار تن متعلق به گندله بوده است. این ترکیب نشان می‌دهد گندله همچنان بخش عمده صادرات سنگ‌آهن هند را تشکیل داده، هرچند حجم کلی محموله‌ها در مقایسه با ماه‌های قبل به‌شدت کاهش یافته است.
مالزی در این ماه با واردات ۲۲۰ هزار تن، بزرگ‌ترین مقصد صادراتی سنگ‌آهن و گندله هند بود. چین نیز در رتبه بعدی قرار گرفت، اما میزان خرید این کشور سقوط محسوسی داشت. صادرات سنگ‌آهن هند به چین از یک میلیون و ۶۳۰ هزار تن در ماه آگوست به تنها ۱۹۰ هزار تن در سپتامبر رسید؛ یعنی کاهش حدود ۸۸ درصدی در فاصله تنها یک ماه.
کاهش شدید خرید چین یکی از مهم‌ترین عوامل افت صادرات هند بوده است. بازار فولاد چین در این دوره با کاهش حاشیه سود کارخانه‌ها و افزایش عملیات تعمیر و نگهداری کوره‌های بلند روبه‌رو شد؛ شرایطی که نیاز فولادسازان به مواد اولیه را محدود کرد و در نتیجه تقاضای وارداتی برای سنگ‌آهن نیز کاهش یافت.
از سوی دیگر، کاهش تولید سنگ‌آهن در هند نیز بر حجم قابل عرضه برای صادرات اثر گذاشت. زمانی که عرضه داخلی کاهش پیدا می‌کند و همزمان تقاضای بازار داخلی در سطح مناسبی باقی می‌ماند، تولیدکنندگان انگیزه کمتری برای فروش محصول در بازارهای خارجی خواهند داشت. این شرایط در سپتامبر با افزایش قیمت‌های داخلی نیز همراه شد و جذابیت صادرات را بیش از پیش کاهش داد.
اختلاف میان قیمت داخلی و قیمت پیشنهادی صادراتی گندله، نمونه روشنی از این وضعیت است. میانگین قیمت پیشنهادی صادرات گندله هند در سپتامبر حدود ۷۶۶۰ روپیه به ازای هر تن بود، در حالی که همین محصول در بازار داخلی با متوسط قیمت حدود ۹۵۳۰ روپیه در هر تن معامله می‌شد. چنین فاصله‌ای باعث می‌شود فروش در داخل کشور برای تولیدکنندگان از نظر اقتصادی جذاب‌تر از صادرات باشد.
افزایش قیمت داخلی همچنین می‌تواند بازتابی از محدودیت عرضه و تقاضای پایدار صنایع فولادی هند باشد. صنعت فولاد این کشور طی سال‌های اخیر با توسعه ظرفیت تولید روبه‌رو بوده و رشد مصرف داخلی سنگ‌آهن و گندله باعث شده رقابت میان بازار داخلی و صادرات افزایش پیدا کند.
در چنین شرایطی، تولیدکنندگان معمولاً زمانی به صادرات تمایل بیشتری نشان می‌دهند که قیمت‌های جهانی و هزینه حمل‌ونقل بتوانند حاشیه سود بیشتری نسبت به بازار داخلی ایجاد کنند. اما در ماه سپتامبر، ترکیب افت تقاضای چین و قیمت بالاتر داخلی باعث شد این مزیت تا حد زیادی از بین برود.
افت صادرات هند می‌تواند در کوتاه‌مدت اثر محدودی بر بازار جهانی سنگ‌آهن داشته باشد، اما از منظر منطقه‌ای اهمیت بیشتری دارد. چین یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان سنگ‌آهن جهان است و کاهش خرید از هند می‌تواند سهم سایر تأمین‌کنندگان مانند استرالیا و برزیل را در بازار این کشور تقویت کند.
از سوی دیگر، اگر تقاضای فولاد چین در ماه‌های آینده بهبود پیدا کند و عملیات تعمیراتی کوره‌های بلند کاهش یابد، امکان بازگشت بخشی از تقاضای وارداتی نیز وجود دارد. در آن صورت، وضعیت قیمت‌های داخلی هند و سطح تولید معادن این کشور تعیین خواهد کرد که چه میزان سنگ‌آهن دوباره راهی بازارهای صادراتی شود.
در مجموع، سقوط صادرات هند در سپتامبر بیش از آنکه ناشی از یک عامل واحد باشد، نتیجه همزمان سه متغیر اصلی بوده است: افت خرید چین، کاهش تولید داخلی و اختلاف قیمت قابل‌توجه میان بازار داخلی و صادراتی. تا زمانی که این سه عامل تغییر محسوسی نکنند، احتمال بازگشت سریع صادرات سنگ‌آهن هند به سطوح ماه‌های قبل محدود خواهد بود.
