تریبون معدن | شرکت‌های معدنی BHP و ریوتینتو که سال‌ها به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان سنگ‌آهن جهان شناخته می‌شدند، اکنون بخش عمده سود خود را از تولید مس به دست می‌آورند. این تغییر، نشانه‌ای از جابه‌جایی کانون سودآوری غول‌های معدنی به سمت فلزات موردنیاز در گذار انرژی و فناوری‌های نوین است.

گزارش تازه «کلاید راسل»، تحلیلگر رویترز، نشان می‌دهد بزرگ‌ترین شرکت‌های معدنی جهان در حال بازتعریف استراتژی خود هستند و مس به مهم‌ترین موتور رشد سودآوری آن‌ها تبدیل شده است؛ تغییری که می‌تواند جایگاه این شرکت‌ها را از رهبران بازار سنگ‌آهن به بازیگران اصلی بازار مس تغییر دهد.

بر اساس نتایج مالی منتشرشده، ریوتینتو در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ سود پایه‌ای معادل ۶.۸۵ میلیارد دلار ثبت کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۳ درصد افزایش داشته و بالاترین سود این شرکت در چهار سال اخیر محسوب می‌شود.

نکته قابل‌توجه در عملکرد ریوتینتو این است که برای نخستین بار، سود حاصل از بخش‌های غیرمرتبط با سنگ‌آهن، به‌ویژه مس، از درآمد بخش سنگ‌آهن پیشی گرفته است؛ موضوعی که از تغییر مسیر درآمدزایی این غول معدنی حکایت دارد.

در دو دهه گذشته، ریوتینتو و BHP با تکیه بر رونق ساخت‌وساز و رشد اقتصادی چین، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در معادن سنگ‌آهن استرالیای غربی انجام دادند؛ دوره‌ای که تولید فولاد چین به حدود یک میلیارد تن در سال رسید و بیش از نیمی از تولید جهانی را به خود اختصاص داد.

اما اکنون شرایط بازار جهانی تغییر کرده است. کاهش تولید فولاد در چین و افزایش عرضه جهانی سنگ‌آهن، به‌ویژه با توسعه پروژه‌های معدنی جدید از جمله معدن عظیم سیماندو در گینه، چشم‌انداز این بازار را دگرگون کرده است. ریوتینتو نیز یکی از شرکای اصلی پروژه سیماندو با ظرفیت تولید سالانه ۱۲۰ میلیون تن به شمار می‌رود.

در سوی دیگر، نتایج مالی شش‌ماهه BHP نیز روند مشابهی را نشان می‌دهد. برای نخستین بار در تاریخ این شرکت، بخش مس بیشترین سهم را در سودآوری ایفا کرده است.

بر اساس این گزارش، سود عملیاتی بخش مس BHP به همراه محصولات جانبی مانند طلا به ۷.۹۵ میلیارد دلار رسیده، در حالی که سود عملیاتی بخش سنگ‌آهن ۷.۵ میلیارد دلار بوده است. به این ترتیب، بخش مس ۵۱ درصد از کل سود عملیاتی پایه این شرکت را به خود اختصاص داده است.

کارشناسان معتقدند چشم‌انداز بلندمدت بازار مس نیز نسبت به سنگ‌آهن امیدوارکننده‌تر است. توسعه شبکه‌های برق، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، افزایش تولید خودروهای برقی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، تقاضای جهانی برای این فلز راهبردی را به شکل قابل‌توجهی افزایش داده است.

افزون بر رشد مصرف، افزایش قیمت جهانی مس نیز نقش مهمی در بهبود سودآوری شرکت‌های بزرگ معدنی ایفا کرده و جایگاه این فلز را در سبد درآمدی غول‌های معدنی بیش از گذشته تقویت کرده است.

تحولات اخیر نشان می‌دهد دوران اتکای مطلق غول‌های معدنی به سنگ‌آهن در حال پایان است و مس به مهم‌ترین پیشران سودآوری آن‌ها تبدیل شده است. با رشد تقاضای جهانی برای فلزات موردنیاز در گذار انرژی، انتظار می‌رود سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ معدنی در پروژه‌های مس طی سال‌های آینده با سرعت بیشتری افزایش یابد.