این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | ایران با دستیابی به فناوری بومیِ تفکیک عناصر نادر خاکی و تدوین فهرست عناصر راهبردی، گام بلندی برای خروج از چنبره خامفروشی و پیوستن به زنجیره تأمین صنایع پیشرفته جهانی برداشته است.
عناصر نادر خاکی، که در ادبیات صنعتی جهان به عنوان ویتامینهای دنیای مدرن شناخته میشوند، نقشی حیاتی در تولید گوشیهای هوشمند، تجهیزات دفاعی، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع پزشکی ایفا میکنند. تا پیش از این، انحصار تولید این مواد عمدتاً در اختیار چین بود؛ اما اکنون ایران با شناسایی ذخایر قابلتوجه و دستیابی به دانش فنی جداسازی، تلاش میکند سهم مؤثری در این بازار استراتژیک ایفا کند.
عبور از اکتشاف به فرآوری
سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران ایمیدرو پس از یک دهه برنامهریزی و اجرای مطالعات دقیق زمینشناسی و دورسنجی، در سال ۱۴۰۳ موفق به ثبت یک دستاورد علمی بزرگ شد. ایران برای نخستین بار در خاورمیانه توانست ۱۷ عنصر نادر خاکی را با استفاده از تکنولوژی کاملاً بومی تفکیک و فرآوری کند. این موفقیت، به معنای باز شدن درهای ورود به زنجیره تأمین جهانی مواد پیشرفته و کاهش وابستگیهای فنی است.
استراتژی عناصر حیاتی؛ نقشه راه جدید
در همین راستا، وزارت صنعت، معدن و تجارت رویکردی هدفمند را برای اولویتبندی منابع معدنی آغاز کرده است. به گفته محمدرضا کریمی، مدیرکل صنایع معدنی این وزارتخانه، لیست جامع حدود ۴۰ عنصر راهبردی و حیاتی تهیه شده است. این اقدام نه تنها یک ثبت آماری، بلکه سنگبنای توسعه صنایع پاییندستی و پیشرفته کشور محسوب میشود.
کریمی در این باره گفت: هدف ما این است که با بهرهگیری از توان شرکتهای دانشبنیان، این عناصر را به ستون فقرات صنایع استراتژیک همچون خودروسازی، صنایع نظامی و انرژیهای نو تبدیل کنیم. ما دیگر صرفاً به دنبال استخراج نیستیم؛ بلکه تمرکز اصلی بر تکمیل زنجیره ارزش از معدن تا محصول نهایی است تا ارزشافزوده واقعی به اقتصاد ملی بازگردد.
نگاه به افق برنامه هفتم
توسعه صنایع مبتنی بر عناصر نادر و راهبردی، یکی از اهداف کلیدی در برنامه هفتم توسعه ایران است. برنامهریزیها بر این است که با بازنگری سالانه در این لیست راهبردی، استراتژیهای صنعتی کشور با تحولات علمی جهان همگام شود. کارشناسان معتقدند در صورت تداوم سرمایهگذاری و همکاری میان بخش معدن و شرکتهای دانشبنیان، ایران میتواند در آیندهای نزدیک از یک کشور معدنیِ سنتی، به یکی از قطبهای تأمینکننده مواد اولیه پیشرفته در زنجیره جهانی تبدیل شود.
