تریبون معدن | پروژه مس جانجا در شهرستان نیمروز استان سیستان‌وبلوچستان، از یک محدوده معدنی در مرحله اکتشاف عبور کرده و اکنون به یکی از پروژه‌های مهم توسعه صنعت مس در شرق کشور تبدیل شده است. ذخیره حدود ۳۰۰ میلیون تنی با عیار متوسط ۰.۲۶ درصد مس، برنامه استخراج در مقیاس بالا، احداث کارخانه تغلیظ و سرمایه‌گذاری چندصد میلیون یورویی، جانجا را در موقعیتی قرار داده که می‌تواند علاوه بر افزایش تولید مس ایران، به شکل‌گیری یک زنجیره صنعتی جدید در منطقه منجر شود.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، ذخیره فعلی معدن جانجا حدود ۳۰۰ تا ۳۱۲ میلیون تن برآورد می‌شود و عملیات اکتشافی همچنان ادامه دارد؛ موضوعی که احتمال افزایش منابع شناسایی‌شده این معدن را نیز مطرح می‌کند. عیار متوسط ۰.۲۶ درصدی ذخیره، جانجا را در ردیف پروژه‌هایی قرار می‌دهد که اقتصادی شدن آنها وابستگی زیادی به مقیاس استخراج، بهره‌وری فرآیند و کنترل هزینه‌های عملیاتی دارد. به همین دلیل، توسعه این معدن تنها به استخراج ماده معدنی محدود نمی‌شود و طراحی یک زنجیره کامل از معدنکاری تا فرآوری، بخش مهمی از مدل توسعه آن را تشکیل می‌دهد.

در برنامه توسعه جانجا، احداث کارخانه تغلیظ با ظرفیت تولید سالانه حدود ۱۳۰ هزار تن کنسانتره خشک مس پیش‌بینی شده است. برای تأمین خوراک این مجموعه، سالانه حدود ۱۶ میلیون تن ماده معدنی وارد فرآیند خواهد شد و حجم کل عملیات معدنکاری نیز در مطالعات اولیه بین ۷۰ تا ۸۰ میلیون تن در سال برآورد شده است. کارخانه تغلیظ این پروژه شامل بخش‌هایی مانند سنگ‌شکن ژیراتوری، نوار نقاله اورلند، استوک‌پایل، مدار خردایش، فلوتاسیون و واحدهای آبگیری خواهد بود و اجرای آن در قالب قرارداد EPC دنبال می‌شود.

آخرین اطلاعات اجرایی نیز نشان می‌دهد پروژه از مراحل اولیه طراحی و تجهیز کارگاه فاصله گرفته و وارد فاز ساخت و نصب تجهیزات شده است. در گزارش‌های منتشرشده، اجرای هزاران تن اسکلت فلزی، ده‌ها هزار مترمکعب بتن‌ریزی و نصب بخش قابل توجهی از تجهیزات پروژه گزارش شده و پیشرفت کلی طرح نیز در گزارش‌های اخیر حدود ۳۶.۵ درصد اعلام شده است؛ رقمی که نسبت به پیشرفت حدود ۱۵ درصدی اعلام‌شده در سال ۱۴۰۳، از افزایش سرعت عملیات اجرایی حکایت دارد.

ظرفیت جانجا تنها به ذخایر سولفیدی محدود نیست و بیش از ۲۲ میلیون تن ذخیره اکسیدی نیز در این محدوده شناسایی شده است. همزمان، پروژه هیپ‌لیچینگ در محدوده‌ای حدود ۶۰ هکتار در حال اجراست و میزان پیشرفت آن حدود ۷۵ درصد اعلام شده است. بهره‌برداری همزمان از ذخایر سولفیدی و اکسیدی می‌تواند در آینده تنوع بیشتری به سبد تولید این مجموعه بدهد و امکان بازیابی بخش بیشتری از منابع معدنی را فراهم کند.

اهمیت جانجا در مقیاس ملی نیز قابل توجه است. برآوردهای منتشرشده نشان می‌دهد با بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های طراحی‌شده، این پروژه می‌تواند سالانه حدود ۴۰ تا ۴۵ هزار تن فلز محتوی مس به تولید کشور اضافه کند. چنین ظرفیتی، در کنار توسعه زیرساخت‌های صنعتی و معدنی در سیستان‌وبلوچستان، می‌تواند جانجا را به یکی از محورهای جدید صنعت مس ایران تبدیل کند؛ پروژه‌ای که علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، نقش مهمی در گسترش فعالیت‌های معدنی، فرآوری و سرمایه‌گذاری صنعتی در شرق کشور خواهد داشت.