این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | صنعت جهانی معدن و حملونقل دریایی در آستانه شکلگیری یکی از بلندمدتترین همکاریهای لجستیکی سالهای اخیر قرار گرفته است. شرکت کشتیرانی کرهجنوبی HMM قراردادی به ارزش حدود ۴.۷ تریلیون وون، معادل تقریبی ۳.۵ میلیارد دلار، با شرکت معدنی برزیلی واله امضا کرده است که بر اساس آن، حمل دریایی سنگآهن این شرکت از سال ۲۰۳۰ با استفاده از هشت کشتی فلهبر جدید انجام خواهد شد. هر یک از کشتیهای حاضر در این برنامه برای دورهای ۲۵ ساله در خدمت قرارداد قرار میگیرند؛ موضوعی که نشان میدهد دو شرکت همکاری خود را نه در قالب یک معامله مقطعی، بلکه بهعنوان بخشی از یک استراتژی بلندمدت در زنجیره تأمین مواد اولیه فولاد تعریف کردهاند.
قرارداد ۳.۵ میلیارد دلاری برای تضمین حمل سنگآهن
هسته اصلی این توافق، ایجاد ظرفیت پایدار و قابل پیشبینی برای جابهجایی حجم بالای سنگآهن واله است. HMM از سال ۲۰۳۰ هشت کشتی جدید کلاس نیوکاسلمکس را به خدمت خواهد گرفت که ظرفیت هر یک حدود ۲۱۰ هزار تن وزن مرده خواهد بود. این شناورها بهصورت مرحلهای تحویل میشوند و پس از ورود به ناوگان، حمل محمولههای واله را آغاز خواهند کرد. ارزش کل قرارداد حدود ۳.۵ میلیارد دلار اعلام شده و دوره فعالیت هر شناور در این قرارداد ۲۵ سال تعیین شده است.
این قرارداد سومین توافق بزرگ بلندمدت میان HMM و واله محسوب میشود. دو شرکت پیشتر در ماههای مه و سپتامبر ۲۰۲۵ نیز دو قرارداد ۱۰ ساله منعقد کرده بودند. HMM در قرارداد دوم اعلام کرده بود پنج کشتی فلهبر را طی دورهای از سهماهه دوم ۲۰۲۶ تا سهماهه نخست ۲۰۳۶ برای حمل سنگآهن واله بهکار خواهد گرفت. افزایش مدت همکاری از ۱۰ سال در قراردادهای قبلی به ۲۵ سال در توافق جدید، عمق بیشتر همکاری دو مجموعه را نشان میدهد.
هشت نیوکاسلمکس برای نسل جدید حمل مواد معدنی
یکی از مهمترین بخشهای توافق، فناوری مورد استفاده در هشت کشتی جدید است. این شناورها به موتورهای سهسوخته یا Tri-fuel مجهز خواهند شد که امکان استفاده از متانول، اتانول و سوخت متعارف دریایی را فراهم میکند. HMM همچنین اعلام کرده طراحی شناورها برای استفاده احتمالی از LNG و آمونیاک در آینده آماده خواهد بود. چنین معماریای به شرکت اجازه میدهد در طول عمر چنددهساله کشتیها، متناسب با تغییر قوانین زیستمحیطی، قیمت انرژی و توسعه زیرساخت سوختهای جایگزین، ترکیب سوخت مصرفی خود را تغییر دهد.
کشتیها همچنین به سامانه «Rotor Sail» یا بادبان روتوری مجهز میشوند. این فناوری با استفاده از نیروی باد، بخشی از نیروی رانش مورد نیاز شناور را تأمین میکند و در شرایط مناسب میتواند مصرف سوخت موتور اصلی را کاهش دهد. استفاده همزمان از پیشرانه چندسوخته و نیروی کمکی باد نشان میدهد قرارداد HMM و واله تنها با هدف افزایش ظرفیت حمل شکل نگرفته و کاهش شدت مصرف سوخت و آمادهسازی ناوگان برای الزامات کربنی آینده نیز بخشی از طراحی آن است.
تضمین لجستیک برای یکی از بزرگترین تولیدکنندگان سنگآهن
برای واله، دسترسی مطمئن به حمل دریایی اهمیتی همسطح با افزایش ظرفیت تولید دارد. این شرکت در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳۶ میلیون تن سنگآهن تولید کرد که نسبت به سال قبل ۲.۶ درصد افزایش داشت و بالاترین سطح تولید سالانه آن از سال ۲۰۱۸ به شمار میرفت. فروش سنگآهن نیز در همان سال با رشد ۲.۵ درصدی به حدود ۳۱۴.۳۵ میلیون تن رسید. در مقابل، تولید گندله واله با کاهش ۱۵ درصدی به حدود ۳۱.۳۵ میلیون تن رسید.
افزایش تولید سنگآهن به این معناست که ظرفیت استخراج بدون توسعه همزمان شبکه حملونقل نمیتواند بهطور کامل به درآمد تبدیل شود. سنگآهن برزیل برای دسترسی به بازارهای بزرگ مصرف، بهویژه بازارهای آسیایی، باید مسافت دریایی قابل توجهی را طی کند. از این منظر، قراردادهای بلندمدت با شرکتهای کشتیرانی میتواند بخشی از ریسک ناشی از کمبود کشتی، نوسانات بازار حمل فله و عدم اطمینان نسبت به ظرفیت لجستیکی آینده را کاهش دهد.
چرخش HMM به سوی قراردادهای بلندمدت
این قرارداد برای HMM نیز تنها به معنای اضافه شدن یک مشتری بزرگ نیست. شرکت کرهای در سالهای اخیر در حال توسعه فعالیت خود فراتر از کسبوکار اصلی حمل کانتینری بوده و بخش حمل فله را به یکی از محورهای تنوعبخشی پرتفوی تبدیل کرده است. HMM پیشتر هدفگذاری کرده بود ناوگان فله خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۱۱۰ فروند با مجموع ظرفیت ۱۲.۵۶ میلیون تن وزن مرده افزایش دهد.
قراردادهای بلندمدت از منظر مالی نیز اهمیت ویژهای دارند؛ زیرا برخلاف اتکای کامل به بازار نقدی حملونقل که نرخها در آن میتواند تحت تأثیر عرضه کشتی، تقاضای مواد خام، قیمت سوخت و شرایط اقتصاد جهانی بهشدت نوسان کند، توافقهای چندساله بخشی از جریان درآمدی شرکت کشتیرانی را برای دوره طولانی قابل پیشبینی میکنند. HMM نیز اعلام کرده گسترش قراردادهای بلندمدت بخشی از برنامه این شرکت برای تقویت ثبات درآمد و توسعه ناوگان با ارزش افزوده بالاتر است.
تحول دیجیتال در معادن واله
همزمان با بازطراحی لجستیک دریایی، واله در بخش تولید نیز به سمت اتوماسیون و دیجیتالیسازی حرکت کرده است. این شرکت در اوت ۲۰۲۶ با ABB یک اتحاد راهبردی برای توسعه فناوریهای اتوماسیون، هوش مصنوعی و یکپارچهسازی سامانههای IT و OT در عملیات فرآوری سنگآهن برزیل ایجاد کرد. نخستین پروژه مشترک این دو شرکت در کارخانه Conceição II در ایتابیرا اجرا شده و بر اساس اعلام ABB، استفاده از این فناوریها توانسته بهرهوری این واحد را ۲۵ درصد افزایش دهد. قرار است راهکارهای توسعهیافته در این سایت بهتدریج در سایر واحدهای واله نیز گسترش پیدا کند.
ترکیب این سرمایهگذاریها تصویری روشن از استراتژی جدید واله ارائه میدهد؛ در یک سوی زنجیره، معدن و کارخانه فرآوری با کمک هوش مصنوعی و اتوماسیون بهرهورتر میشوند و در سوی دیگر، ناوگانی از کشتیهای جدید با قابلیت استفاده از سوختهای مختلف، وظیفه انتقال محصول به بازارهای جهانی را برای چند دهه برعهده میگیرد.
کشتیرانی کمکربن در زنجیره فولاد
اهمیت کشتیهای جدید زمانی بیشتر مشخص میشود که عمر عملیاتی آنها در نظر گرفته شود. شناورهایی که از سال ۲۰۳۰ وارد خدمت میشوند، ممکن است تا میانه دهه ۲۰۵۰ فعال باشند؛ دورهای که مقررات کاهش انتشار کربن در صنعت کشتیرانی به احتمال زیاد بسیار سختگیرانهتر از امروز خواهد بود. در چنین شرایطی، سفارش کشتیهایی که تنها به یک سوخت متعارف وابسته باشند، میتواند ریسک فناوری و اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند.
قابلیت استفاده از متانول و اتانول و همچنین آمادگی برای LNG و آمونیاک، در واقع نوعی انعطاف راهبردی برای HMM ایجاد میکند. شرکت مجبور نیست امروز مشخص کند که کدام سوخت در دهههای ۲۰۴۰ و ۲۰۵۰ بر صنعت کشتیرانی مسلط خواهد بود؛ بلکه تلاش میکند شناورها را بهگونهای طراحی کند که امکان انطباق با چند مسیر مختلف گذار انرژی وجود داشته باشد. سیستم بادبان روتوری نیز مکمل همین رویکرد است و میتواند بدون وابستگی مستقیم به نوع سوخت، مصرف انرژی شناور را کاهش دهد.
اتحاد معدن، فناوری و لجستیک
قرارداد جدید HMM و واله را میتوان فراتر از یک قرارداد ساده حمل سنگآهن ارزیابی کرد. در این توافق سه روند مهم صنعت جهانی مواد معدنی به یکدیگر متصل شدهاند: نخست، حرکت شرکتهای معدنی به سمت تضمین بلندمدت زنجیره تأمین و حمل؛ دوم، سرمایهگذاری شرکتهای کشتیرانی بر ناوگان انعطافپذیر و کمکربن؛ و سوم، توسعه فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی در عملیات معدن و فرآوری.
برای واله، داشتن ظرفیت حمل تضمینشده به معنای کاهش یکی از ریسکهای اصلی صادرات صدها میلیون تن سنگآهن در سال است. برای HMM نیز قرارداد ۲۵ ساله، درآمد بلندمدت و توجیه اقتصادی برای سرمایهگذاری در کشتیهای نسل جدید ایجاد میکند. در نهایت، هشت نیوکاسلمکس جدید تنها وسیلهای برای انتقال سنگآهن از یک بندر به بندر دیگر نخواهند بود؛ آنها بخشی از زنجیرهای هستند که از معدن هوشمند آغاز میشود، با لجستیک بلندمدت ادامه پیدا میکند و تلاش دارد خود را با آینده کمکربن صنعت فولاد و حملونقل دریایی تطبیق دهد.
