تریبون معدن | رئیس انجمن مس ایران با اشاره به ظرفیت بالای ذخایر معدنی کشور اعلام کرد ذخایر فعلی معادن مس ایران دست‌کم برای یک قرن فعالیت قابل برآورد است؛ با این حال، مشکلاتی مانند تأمین سوخت، مواد ناریه، ماشین‌آلات، قطعات و ارز مورد نیاز برای تجهیزات، از مهم‌ترین موانع پیش‌روی توسعه تولید و تحقق اهداف بخش معدن به شمار می‌روند.

وحید اسلامیان، رئیس انجمن مس ایران، با بیان اینکه سهم بخش معدن از مصرف سوخت کشور حدود ۲ درصد است، تأکید کرد این میزان مصرف در مقایسه با اهمیت معدن در تولید و اقتصاد کشور محدود است و نباید تأمین سوخت مورد نیاز معادن به یکی از چالش‌های اساسی فعالان این حوزه تبدیل شود. به گفته او، توقف ماشین‌آلات معدنی به دلیل کمبود سوخت می‌تواند خسارت‌هایی به‌مراتب بیشتر از میزان سوخت مصرفی این بخش به تولید و اقتصاد وارد کند.

اسلامیان با اشاره به اهمیت استمرار فعالیت ماشین‌آلات معدنی گفت هرگونه تأخیر یا محدودیت در تخصیص سوخت می‌تواند مستقیماً بر روند استخراج و تولید اثر بگذارد. برای کاهش نگرانی‌ها در ماه‌های سرد سال مقرر شده است حدود ۳۰ درصد از سوخت مورد نیاز معادن برای فصل پاییز و زمستان پیش از موعد در اختیار آنها قرار گیرد تا در صورت بروز محدودیت در تأمین سوخت، فعالیت واحدهای معدنی با وقفه مواجه نشود.

در کنار مسئله سهمیه سوخت، نحوه تأمین سوخت از منابع دیگر نیز یکی از دغدغه‌های فعالان این بخش است. رئیس انجمن مس ایران معتقد است زمانی که سهمیه رسمی پاسخگوی نیاز واقعی معدن نباشد، معدن‌دار برای جلوگیری از توقف تولید ناچار به تأمین سوخت از مسیرهای دیگر می‌شود. نبود سازوکار قانونی مشخص برای چنین شرایطی می‌تواند معدن‌داران را با مشکلات حقوقی و حتی اتهام قاچاق سوخت مواجه کند. از این رو، ایجاد یک مسیر قانونی و شفاف برای تأمین نیاز مازاد معادن ضروری است.

تأمین مواد ناریه نیز از دیگر موضوعاتی است که بر فعالیت معادن تأثیر مستقیم دارد. بسیاری از عملیات استخراجی بدون دسترسی مستمر به مواد ناریه امکان ادامه ندارند و هرگونه اختلال در تأمین این نهاده می‌تواند برنامه تولید معادن را متوقف یا با تأخیر مواجه کند. در کنار آن، تأمین ارز برای واردات ماشین‌آلات، تجهیزات و قطعات یدکی نیز یکی دیگر از نیازهای اساسی بخش معدن عنوان شده است.

اسلامیان همچنین فرسودگی ماشین‌آلات معدنی را از مشکلات جدی این بخش دانست و گفت بخش قابل توجهی از تجهیزات فعال در معادن کشور عمر بالایی دارند و ادامه فعالیت با این ماشین‌آلات علاوه بر کاهش بهره‌وری، هزینه تعمیر و نگهداری را نیز افزایش می‌دهد. از این رو، نوسازی ناوگان معدنی و فراهم شدن امکان واردات تجهیزات جدید می‌تواند نقش مهمی در افزایش ظرفیت استخراج و تولید داشته باشد.

به گفته او، مسئله ماشین‌آلات تنها به خرید دستگاه‌های جدید محدود نیست و دسترسی به قطعات یدکی و تجهیزات مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری نیز اهمیت بالایی دارد. حتی معادنی که از ذخایر مناسب و ظرفیت بالای تولید برخوردارند، در صورت نبود تجهیزات و قطعات مورد نیاز نمی‌توانند با ظرفیت مطلوب به فعالیت ادامه دهند.

در همین حال، افزایش تقاضای جهانی برای مس فرصت تازه‌ای برای کشورهای دارای ذخایر این فلز ایجاد کرده است. گسترش خودروهای برقی، انرژی‌های تجدیدپذیر، نیروگاه‌های خورشیدی و دیگر فناوری‌های جدید موجب افزایش مصرف مس در جهان شده و توسعه فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی و صنعت تراشه نیز نیاز به این فلز را افزایش داده است.

ایران نیز با برخورداری از ذخایر قابل توجه مس می‌تواند از این روند جهانی برای توسعه معدن و صنایع معدنی استفاده کند. با این حال، بهره‌برداری از این فرصت مستلزم رفع محدودیت‌های داخلی در حوزه انرژی، ماشین‌آلات، تجهیزات و سایر نهاده‌های تولید است.

رئیس انجمن مس ایران درباره وضعیت ذخایر معدنی کشور نیز اعلام کرد ایران از نظر ذخایر شرایط مناسبی دارد و همچنان ظرفیت بالایی برای توسعه فعالیت‌های اکتشافی وجود دارد. بخش قابل توجهی از اکتشافات انجام‌شده تاکنون در سطح و عمق‌های میانی متمرکز بوده و اکتشاف در اعماق بیشتر هنوز به اندازه کافی توسعه نیافته است. بنابراین ذخایر معدنی کشور تنها به منابع شناسایی‌شده فعلی محدود نمی‌شود و توسعه اکتشافات عمیق می‌تواند به شناسایی ذخایر جدید منجر شود.

اسلامیان با اشاره به فعالیت معادن در استان‌هایی مانند کرمان، آذربایجان و خراسان جنوبی گفت توسعه ظرفیت‌های معدنی در این مناطق با وجود برخورداری از ذخایر مناسب، همچنان تحت تأثیر محدودیت‌های مربوط به انرژی، ماشین‌آلات و تجهیزات قرار دارد.

او همچنین با اشاره به هدف رشد ۷ درصدی بخش معدن در برنامه هفتم توسعه تأکید کرد دستیابی به این هدف بدون فراهم شدن الزامات تولید امکان‌پذیر نیست. تأمین پایدار سوخت، مواد ناریه، ماشین‌آلات، تجهیزات و قطعات مورد نیاز از جمله پیش‌شرط‌هایی است که می‌تواند زمینه افزایش تولید و توسعه فعالیت‌های معدنی را فراهم کند.

بر اساس اعلام رئیس انجمن مس ایران، ذخایر موجود در معادن مس کشور دست‌کم برای حدود یک قرن برآورد می‌شود؛ ظرفیتی که در صورت توسعه اکتشافات و رفع موانع تولید می‌تواند نقش بخش معدن و صنایع معدنی را در تولید، صادرات و ارزآوری کشور تقویت کند.