تریبون معدن | افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت منابع آب و انرژی و سخت‌تر شدن الزامات محیط‌زیستی، مدل سنتی معدنکاری را تغییر داده است. مسعود نوری، قائم‌مقام اجرایی مدیرعامل شرکت مس کاوان نماد، گفت: آینده معدنکاری به سمت استخراج دقیق‌تر، مصرف منابع کمتر و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده حرکت می‌کند؛ مسیری که بدون آموزش نیروی انسانی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت مناسب به نتیجه نخواهد رسید.

آینده معدنکاری دیگر تنها با میزان ذخیره یا حجم استخراج سنجیده نمی‌شود. محدودیت منابع آب، نوسان تأمین انرژی، افزایش هزینه ماشین‌آلات و مواد مصرفی و رشد تقاضای جهانی برای فلزاتی مانند: مس، شرکت‌های معدنی را به سمت مدل‌های جدید توسعه سوق داده است.

مسعود نوری با اشاره به اهمیت هوشمندسازی معادن گفت: معدن هوشمند یک مدل مدیریتی مبتنی بر داده است. او گفت: در معدن از مرحله اکتشاف و طراحی استخراج تا حمل‌ونقل، مصرف سوخت، تعمیرات، فرآوری، مصرف آب و انرژی، حجم زیادی داده تولید می‌شود که اگر دقیق ثبت و تحلیل نشود، تصمیم‌گیری همچنان سنتی باقی خواهد ماند.

او گفت: نخستین گام در مسیر هوشمندسازی، ایجاد نظم در داده‌هاست؛ زیرا ابزارهایی مانند: تحلیل داده و هوش مصنوعی زمانی می‌توانند به افزایش بهره‌وری کمک کنند که اطلاعات دقیق، منظم و قابل اتکا در اختیار سیستم تصمیم‌گیری قرار داشته باشد.

نوری همچنین گفت: چالش اصلی هوشمندسازی همیشه فناوری نیست و عواملی مانند: فرهنگ سازمانی، آموزش نیروی انسانی و هماهنگی میان بخش‌های مختلف معدن اهمیت زیادی دارند. او گفت: اگر اطلاعات بخش‌های معدن، کارخانه، تعمیرات، انرژی و برنامه‌ریزی به یکدیگر متصل نباشند، حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌ها نیز نمی‌توانند کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری واقعی ایجاد کنند.

در بخش دیگری از این گفت‌وگو، نوری به مسئله آب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های توسعه معدنی ایران اشاره کرد وگفت: افزایش بازچرخانی آب و کاهش مصرف آب تازه، ضرورتی برای ادامه فعالیت‌های معدنی تبدیل شده است.

او گفت: مدیریت مصرف آب نیازمند طراحی مناسب مدار آب، کنترل نشتی‌ها، استفاده از تجهیزات مناسب و پایش مستمر مصرف است و این موضوع باید از ابتدای طراحی پروژه‌های معدنی در محاسبات اقتصادی دیده شود.

قائم‌مقام اجرایی مدیرعامل شرکت مس کاوان نماد درباره انرژی نیز تأکید می‌کند که استخراج، حمل، خردایش و فرآوری از بخش‌های انرژی‌بر معدن هستند و افزایش هزینه یا محدودیت تأمین انرژی می‌تواند مستقیماً اقتصاد تولید را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل کاهش شدت مصرف انرژی باید به یکی از شاخص‌های اصلی عملکرد معادن تبدیل شود.

نوری درباره بازفرآوری باطله‌ها نیز گفت: این موضوع می‌تواند در برخی معادن یک فرصت اقتصادی باشد، اما تنها زمانی ارزشمند است که مطالعات فنی، اقتصادی و محیط‌زیستی آن انجام شده باشد. به گفته او، باطله‌ها نباید به‌صورت کلی منبع ارزش تلقی شوند و هر معدن باید بر اساس شرایط خود بررسی شود.

او درباره تکمیل زنجیره ارزش نیز هشدار می‌دهد که این مسیر برای همه شرکت‌های معدنی یک نسخه واحد نیست. ورود به مراحل بالاتر زنجیره مانند تولید محصولات فرآوری‌شده نیازمند بررسی ذخیره، انرژی، آب، زیرساخت، سرمایه و بازار است و هر مرحله باید بر اساس مطالعات دقیق اقتصادی اجرا شود.

مسعود نوری رقابت آینده صنعت مس را تنها وابسته به داشتن ذخیره معدنی نمی‌داند و گفت: شرکت‌هایی موفق خواهند بود که بتوانند با مصرف کمتر منابع، بازیابی بیشتر، مدیریت بهتر داده‌ها و کاهش ریسک‌های عملیاتی، ارزش بیشتری از ماده معدنی ایجاد کنند.

آینده معدنکاری به سمت استخراج دقیق‌تر، کم‌هزینه‌تر و پایدارتر پیش می‌رود. بر اساس دیدگاه مسعود نوری، هوشمندسازی، مدیریت منابع، آموزش نیروی انسانی و تکمیل زنجیره ارزش زمانی موفق خواهد بود که بر پایه داده واقعی، سرمایه‌گذاری هدفمند و زیرساخت مناسب اجرا شود.