این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی تاکنون ۹۶۰ معدن خصوصی را تحت پوشش حمایتی قرار داده است؛ حمایتی که از تسهیل دسترسی به منابع مالی و توسعه اکتشاف تا نوسازی ماشینآلات و تثبیت بیش از ۱۸ هزار فرصت شغلی را شامل میشود و میتواند بخشی از ریسک بالای سرمایهگذاری در بخش معدن را کاهش دهد.
حمایت از معادن خصوصی در شرایطی گسترش یافته که بخش عمده معادن فعال کشور در اختیار بخش خصوصی قرار دارد و تأمین مالی، فرسودگی تجهیزات و ریسک بالای فعالیتهای اکتشافی همچنان از مهمترین موانع پیش روی معدنکاران محسوب میشوند.
علی خطیبی، مدیرعامل صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی، گفت: از مجموع ۶ هزار و ۴۵۱ معدن فعال کشور، ۶ هزار و ۵ معدن توسط بخش خصوصی اداره میشوند و تاکنون ۹۶۰ معدن از خدمات و بیمهنامههای اعتباری صندوق استفاده کردهاند. این رقم حدود ۱۶ درصد معادن فعال خصوصی کشور را شامل میشود.
هدف از این حمایتها تنها جبران خسارت یا ارائه خدمات معمول بیمهای نیست. صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی تلاش میکند با پذیرش بخشی از ریسک پروژهها، مسیر دریافت تسهیلات و تأمین منابع مالی را برای فعالان معدنی تسهیل کند؛ موضوعی که میتواند به تجهیز معادن، توسعه ظرفیت تولید و استمرار فعالیت واحدهای کوچک و متوسط کمک کند.
بخش معدن بهویژه در مرحله اکتشاف با ریسک بالایی همراه است. سرمایهگذار ممکن است هزینه قابل توجهی برای عملیات زمینشناسی، حفاری و مطالعات تخصصی صرف کند، بدون آنکه در پایان به ذخیره اقتصادی قابل استخراج دست یابد. به همین دلیل، کاهش ریسک سرمایهگذاری در این مرحله میتواند انگیزه بیشتری برای ورود سرمایه به اکتشاف ایجاد کند.
طبق آمار اعلامشده، تاکنون یکهزار و ۱۴۱ محدوده اکتشافی تحت پوشش بیمهای صندوق قرار گرفتهاند. همچنین در سال ۱۴۰۴، برای ۳۳ پروژه اکتشافی بیمهنامه سرمایهگذاری صادر شده و حدود ۶۵ هزار هکتار محدوده معدنی در مسیر فعالیتهای اکتشافی قرار گرفته است. حمایت از حفاریهای عمیق بیش از هزار متر نیز یکی از برنامههای صندوق برای کمک به شناسایی ذخایر پنهان معدنی عنوان شده است.
ماشینآلات نیز یکی دیگر از گلوگاههای جدی معادن ایران است. بخش قابل توجهی از ناوگان استخراجی کشور عمر بالایی دارد و هزینه تعمیر، نگهداری و توقف ناشی از خرابی تجهیزات میتواند مستقیماً بر بهرهوری معادن اثر بگذارد.
بر اساس اعلام صندوق، تا پایان تیرماه ۱۴۰۵، دو هزار و ۸۱۵ دستگاه ماشینآلات معدنی شامل بیل مکانیکی، لودر، بولدوزر، کامیون و تجهیزات مشابه در فرآیند تأمین یا نوسازی قرار گرفتهاند. نوسازی این ناوگان علاوه بر افزایش ظرفیت عملیاتی، میتواند زمان توقف تجهیزات و هزینه نگهداری را کاهش دهد.
اهمیت این حمایتها زمانی بیشتر میشود که ساختار بخش معدن ایران در نظر گرفته شود. بسیاری از معادن کوچک و متوسط به اندازه شرکتهای بزرگ معدنی به منابع مالی مستقیم یا ابزارهای تأمین سرمایه دسترسی ندارند و دریافت تسهیلات بانکی نیز معمولاً نیازمند تضامین و وثایقی است که تأمین آنها برای معدنکاران دشوار است.
در چنین شرایطی، پوشش بیمهای و تضمین بخشی از ریسک میتواند نقش یک پل میان معدنکار و شبکه بانکی را ایفا کند و اجرای پروژههایی را که در حالت عادی تأمین مالی آنها دشوار است، امکانپذیرتر سازد.
آثار این حمایتها تنها در شاخصهای تولید دیده نمیشود. صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی اعلام کرده است که مجموع اشتغال ایجادشده یا تثبیتشده در طرحهای تحت حمایت به ۱۸ هزار و ۱۲۲ نفر رسیده است. این موضوع بهویژه در مناطق معدنی و کمتر برخوردار اهمیت دارد؛ جایی که تداوم فعالیت یک معدن میتواند مستقیماً با حفظ صدها فرصت شغلی محلی ارتباط داشته باشد.
حمایت از واحدهای معدنی در دورههای بحرانی نیز بخشی از این سیاست است. تسهیل بازپرداخت تعهدات و کاهش فشار مالی بر واحدهای آسیبدیده میتواند از تعطیلی کامل معدن و خروج ظرفیت تولید از چرخه اقتصادی جلوگیری کند.
در مجموع، کاهش ریسک سرمایهگذاری، توسعه اکتشاف و نوسازی تجهیزات سه محور اصلی حمایت از معادن خصوصی محسوب میشوند. افزایش پوشش این ابزارها میتواند برای معادنی که از ظرفیت اقتصادی برخوردارند اما با محدودیت منابع مالی مواجه شدهاند، زمینه بازگشت به تولید یا توسعه فعالیت را فراهم کند.
حمایت از ۹۶۰ معدن خصوصی نشان میدهد ابزارهای بیمهای در حال تبدیل شدن به بخشی از سازوکار تأمین مالی و توسعه بخش معدن هستند. با توجه به سهم بالای بخش خصوصی از معادن فعال کشور، گسترش پوشش بیمهای، حمایت از اکتشاف و تسریع نوسازی ماشینآلات میتواند علاوه بر کاهش ریسک سرمایهگذاری، به استمرار تولید و حفظ اشتغال در مناطق معدنی کمک کند. با این حال، پوشش فعلی تنها حدود ۱۶ درصد معادن خصوصی فعال را در بر میگیرد و افزایش دامنه حمایت میتواند نقش صندوق را در توسعه سرمایهگذاری معدنی پررنگتر کند.
