تریبون معدن | توسعه اکتشافات معدنی ایران در سال‌های اخیر با رشد عملیات حفاری همراه شده و از سال ۱۴۰۰ تاکنون حدود ۷ میلیون متر حفاری در کشور انجام شده است؛ روندی که کارشناسان معتقدند برای تداوم آن، حرکت به سمت «حفاری مسئولانه» باید به یکی از راهبردهای اصلی بخش معدن تبدیل شود.

اکتشاف معدن بدون حفاری دقیق و استاندارد، عملاً راه به جایی نمی‌برد؛ اما حالا که حجم حفاری‌های معدنی کشور به میلیون‌ها متر رسیده، مسئله فقط «بیشتر حفاری کردن» نیست. کارشناسان می‌گویند آینده اکتشاف ایران به کیفیت عملیات، رعایت استانداردها و حرکت به سمت حفاری مسئولانه وابسته است؛ رویکردی که می‌تواند مسیر بهره‌برداری از ذخایر معدنی کشور را تغییر دهد.

سید سهراب حسینی، کارشناس بخش معدن، با اشاره به روند تحول حفاری‌های اکتشافی در کشور گفت: حل چالش‌های بخش معدن پیش از هر چیز نیازمند شکل‌گیری احساس نیاز و شناخت دقیق مسائل این حوزه است.

او گفت: در فاصله سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ ضرورت توسعه اکتشاف و افزایش فعالیت‌های حفاری بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت؛ موضوعی که در نهایت به تصمیم برای تدوین استاندارد مشخصی در حوزه حفاری منجر شد. این استاندارد در سال ۱۴۰۰ از سوی سازمان برنامه و بودجه کشور ابلاغ شد.

تدوین استاندارد حفاری را می‌توان یکی از نقاط مهم در مسیر حرفه‌ای‌تر شدن فعالیت‌های اکتشافی کشور دانست. زیرا حفاری تنها یکی از مراحل فنی اکتشاف نیست و کیفیت اجرای آن می‌تواند بر اعتبار داده‌های زمین‌شناسی، تصمیم‌گیری درباره ذخایر معدنی و در نهایت اقتصادی بودن یک پروژه اثر مستقیم داشته باشد.

حسینی گفت: از سال ۱۴۰۰ تاکنون حدود ۷ میلیون متر حفاری در کشور انجام شده است؛ رقمی که نشان‌دهنده گسترش قابل توجه فعالیت‌های اکتشافی در سال‌های اخیر است.

افزایش حجم حفاری در شرایطی رخ داده که همزمان آموزش‌های مرتبط با این حوزه نیز توسعه یافته است. به گفته این کارشناس بخش معدن، ارائه آموزش‌های تخصصی در سال‌های گذشته به ارتقای توانمندی فعالان حوزه حفاری کمک کرده و زمینه حرکت این بخش به سمت توسعه بیشتر را فراهم آورده است.

با این حال، افزایش تعداد مترهای حفاری به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده توسعه پایدار اکتشاف باشد. هرچه عملیات اکتشافی گسترده‌تر شود، موضوعاتی مانند: کیفیت حفاری، رعایت استانداردهای فنی، مدیریت صحیح عملیات و کاهش پیامدهای ناخواسته نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

از همین رو، مفهوم «حفاری مسئولانه» به عنوان یکی از رویکردهای آینده اکتشاف معدن مطرح شده است. این مفهوم بر آن است که توسعه عملیات حفاری تنها بر افزایش حجم فعالیت متمرکز نباشد و کیفیت، استانداردسازی و مسئولیت‌پذیری نیز در کنار اهداف اکتشافی مورد توجه قرار گیرد.

سید سهراب حسینی گفت: راهبرد اصلی در حوزه حفاری باید حرکت به سمت حفاری مسئولانه باشد؛ رویکردی که به اعتقاد او می‌تواند مسیر توسعه اکتشاف و بهره‌برداری از ظرفیت‌های معدنی کشور را در سال‌های آینده تعیین کند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که توسعه معدن بدون شناخت دقیق ذخایر زیرزمینی امکان‌پذیر نیست. هرگونه تصمیم برای سرمایه‌گذاری در یک محدوده معدنی، طراحی معدن یا برآورد اقتصادی پروژه، به داده‌هایی وابسته است که در مرحله اکتشاف و حفاری به دست می‌آیند.

بنابراین ارتقای کیفیت عملیات حفاری می‌تواند علاوه بر افزایش دقت اکتشاف، ریسک سرمایه‌گذاری در پروژه‌های معدنی را نیز کاهش دهد و تصویر روشن‌تری از ظرفیت واقعی ذخایر کشور در اختیار سرمایه‌گذاران و فعالان معدنی قرار دهد.

انجام حدود ۷ میلیون متر حفاری از سال ۱۴۰۰ تاکنون نشان می‌دهد فعالیت‌های اکتشافی ایران وارد مرحله گسترده‌تری شده‌اند؛ اما مرحله بعدی این مسیر بیش از افزایش صرف حجم حفاری، به کیفیت و استانداردسازی وابسته است. آن‌طور که سید سهراب حسینی تأکید کرده، حرکت به سمت حفاری مسئولانه می‌تواند به یکی از پایه‌های اصلی توسعه آینده اکتشاف معدن و استفاده دقیق‌تر از ظرفیت‌های معدنی کشور تبدیل شود.