تریبون معدن | صنعت فولاد ایران در شرایطی حساس قرار گرفته است؛ از یک‌سو فشار رقابت با تولیدکنندگان بزرگ آسیایی، کاهش تقاضای داخلی و محدودیت‌های انرژی، تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده و از سوی دیگر فعال شدن مکانیسم ماشه می‌تواند مسیر صادرات و حضور ایران در بازارهای جهانی را دشوارتر کند.

بازار آهن و فولاد ایران در ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های داخلی و خارجی مواجه شده است. فعالان این صنعت معتقدند در کنار مشکلاتی مانند کمبود انرژی، رکود ساخت‌وساز و ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل، افزایش محدودیت‌های سیاسی و تجاری می‌تواند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کند.

فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی، نگرانی‌ها درباره آینده صادرات فولاد ایران را افزایش داده است؛ چراکه این اقدام می‌تواند دسترسی صادرکنندگان ایرانی به برخی بازارهای بین‌المللی را محدودتر کرده و رقابت‌پذیری آنها را کاهش دهد. این شرایط در حالی رخ می‌دهد که سهم ایران از تولید جهانی فولاد به کمتر از ۱.۴ درصد رسیده و صادرات کشور نیز با چالش‌های جدی مواجه شده است.

رقابت سخت با تولیدکنندگان آسیایی

یکی از مهم‌ترین فشارهای موجود بر صنعت فولاد ایران، افزایش رقابت با کشورهای بزرگ تولیدکننده در آسیاست. چین که در سال‌های اخیر از یک مصرف‌کننده بزرگ به یکی از مهم‌ترین صادرکنندگان فولاد نیمه‌نهایی جهان تبدیل شده، بازارهایی را هدف قرار داده که پیش‌تر مقصد بخشی از صادرات ایران بودند.

ترکیه نیز با برخورداری از زیرساخت‌های صادراتی مناسب و حضور تثبیت‌شده در بازارهای منطقه‌ای، همچنان یکی از رقبای اصلی فولاد ایران محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، افزایش رقابت قیمتی و کاهش حاشیه سود، توان مانور صادرکنندگان ایرانی را محدود کرده است.

فشار هم‌زمان بازار جهانی و مشکلات داخلی

تحولات تجاری جهانی نیز فضای فعالیت فولادسازان را پیچیده‌تر کرده است. سیاست‌های حمایتی کشورهای مختلف از تولید داخلی و اعمال محدودیت‌های جدید بر تجارت فلزات، ورود تولیدکنندگان خارجی به برخی بازارها را دشوارتر کرده است.

در داخل کشور نیز کاهش تولید، محدودیت‌های انرژی و ضعف تقاضا، مشکلات زنجیره فولاد را تشدید کرده است. کاهش مصرف داخلی در بخش ساخت‌وساز باعث شده بازار آهن در وضعیت رکودی قرار گیرد و افزایش قیمت‌ها نتواند به رونق معاملات منجر شود.

در بازار میلگرد، با وجود افزایش قیمت برخی کارخانه‌ها، نبود تقاضای واقعی مانع از شکل‌گیری روند پایدار صعودی شده است. بازار تیرآهن نیز شرایط مشابهی دارد و افزایش قیمت‌ها در کنار کاهش معاملات، نگرانی فعالان بازار را افزایش داده است.

ضرورت تغییر مسیر صنعت فولاد

کارشناسان معتقدند عبور از شرایط فعلی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است؛ از تامین پایدار انرژی و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل گرفته تا حمایت از صادرات و گسترش بازارهای هدف.

حرکت به سمت فناوری‌های جدید، افزایش بهره‌وری و توسعه تولید فولاد سبز نیز می‌تواند در بلندمدت به حفظ جایگاه ایران در بازار جهانی کمک کند.

صنعت فولاد ایران اکنون با ترکیبی از فشارهای داخلی و خارجی مواجه است؛ از محدودیت انرژی و رکود بازار داخلی گرفته تا رقابت شدید جهانی و تهدیدهای سیاسی. تداوم این روند می‌تواند کاهش تولید و افت سهم ایران در بازارهای جهانی را به دنبال داشته باشد و به همین دلیل، اصلاح سیاست‌های صنعتی و صادراتی بیش از گذشته اهمیت یافته است.