این مقاله را به اشتراک بگذارید
تریبون معدن | اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، در گفتوگویی به مناسبت هفته معدن، با تأکید بر عقبماندگی ایران در اکتشافات عمیق معدنی، خواستار یک تغییر جدی در رویکرد کشور به این حوزه شد. او معتقد است که عبور از وضعیت موجود تنها با همافزایی سه مؤلفه اصلی، یعنی سرمایهگذاری هدفمند، آموزش مستمر و بهکارگیری فناوریهای نوین ممکن است؛ در غیر این صورت، بخش معدن همچنان از ظرفیت واقعی خود فاصله خواهد داشت.
عقبماندگی اکتشافات، مسئلهای ساختاری
سعدمحمدی در این گفتوگو با اشاره به اهمیت روزافزون بخش معدن در اقتصاد جهان، تأکید کرد که این صنعت در بسیاری از کشورها بهعنوان یکی از **پیشرانهای توسعه اقتصادی** شناخته میشود. به گفته او، در ایران نیز این بخش باید جایگاهی متناسب با ظرفیتهای بالقوهاش پیدا کند؛ اما واقعیت این است که اکتشافات معدنی کشور هنوز از استانداردهای روز جهانی فاصله دارد.
او ریشه این فاصله را در نبود یک تحول بنیادین در روشهای اکتشافی دانست و گفت: ایران هنوز نتوانسته است ابزارها، سامانهها و تجهیزات نوینی را که در اکتشافات مدرن جهان بهکار گرفته میشوند، بهصورت جدی وارد چرخه عملیاتی خود کند. از نگاه او، این مسئله صرفاً یک عقبماندگی فنی نیست، بلکه نشانهای از یک چالش عمیقتر در سیاستگذاری، سرمایهگذاری و آموزش است.
آموزش مستمر، ستون اصلی تحول
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، نخستین و مهمترین گام برای خروج از وضعیت فعلی را دانشافزایی مستمر دانست. همچنین او گفت: آموزش در حوزه معدن نباید به دوران دانشگاه محدود شود، بلکه باید پس از ورود افراد به بازار کار نیز ادامه یابد و بهصورت پیوسته بهروز شود.
سعدمحمدی با تشبیه علم روز جهان به رودی جاری تأکید کرد که دادهها، تجهیزات و روشهای نوین هر روز در حال تغییر و تکاملاند؛ بنابراین نیروی انسانی فعال در بخش معدن نیز باید همگام با این تغییرات حرکت کند. از نظر او، اگر آموزش هدفمند و مداوم در همه سطوح جدی گرفته نشود، حتی بهترین سرمایهگذاریها هم ممکن است به نتایج مطلوب نرسند. در واقع، نیروی متخصصِ بهروز، زیرساخت نامرئی اما حیاتیِ تحول معدنی است.
فناوری نوین، کاهشدهنده خطا
سعدمحمدی در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش تعیینکننده نرمافزارها و سختافزارهای پیشرفته در اکتشافات مدرن تأکید کرد. او گفت که استفاده از ابزارهای تخصصی میتواند سرعت عملیات، دقت تحلیلها و میزان انطباق لایههای اطلاعاتی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
به گفته او، یکی از مهمترین دستاوردهای این فناوریها، امکان دستیابی به مدلسازی سهبعدی ذخایر و شناخت دقیقتر از کیفیت، عیار و ساختار منابع معدنی است. او همچنین به اهمیت دستگاههای ژئوفیزیکی جدید و نرمافزارهای شبیهساز در فرایند اکتشاف اشاره کرد و یادآور شد که هر ابزار، کاربرد مشخصی دارد و استفاده صحیح از آن نیازمند دانش تخصصی است.
سعدمحمدی در این بخش بر یک نکته کلیدی تأکید کرد: فناوری بهتنهایی کافی نیست، مگر آنکه دانش استفاده از آن نیز در بدنه معدنی کشور بومیسازی شود. به بیان دیگر، داشتن تجهیزات مدرن بدون تربیت نیروی انسانی ماهر، نمیتواند منجر به جهش واقعی در اکتشافات شود.
کمبود بودجه، مانع اصلی پیشرفت
یکی از محورهای اصلی این گفتوگو، مسئله کمبود سرمایهگذاری در اکتشافات بود. سعدمحمدی با اشاره به اینکه بخش اکتشاف در ایران نیازمند بازنگری جدی است، یادآور شد که در سطح جهانی سالانه حدود ۱۲ میلیارد دلار فقط در حوزه اکتشافات معدنی هزینه میشود؛ رقمی که بهخوبی نشاندهنده اهمیت راهبردی این بخش است.
او در مقابل، وضعیت هزینهکرد داخلی را بسیار محدود و ناکافی توصیف کرد و گفت که حجم بودجه اختصاصیافته به اکتشاف در کشور، با وجود ظرفیت بالای معدنی ایران، تناسبی با نیازهای واقعی این حوزه ندارد. این کمبود، بهزعم او، یکی از دلایل اصلی کندی شناسایی ذخایر جدید و ضعف در توسعه اکتشافات عمیق است.
در این چارچوب، اکتشاف نه یک فعالیت حاشیهای، بلکه هسته آغازین زنجیره ارزش معدن است؛ اگر این مرحله تضعیف شود، بخشهای بعدی از جمله استخراج، فرآوری و صادرات نیز با محدودیت مواجه خواهند شد.
راه نجات، همافزایی سهگانه
سعدمحمدی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد که ضعف ایران در اکتشافات عمیق، حاصل یک زنجیره بههمپیوسته از مشکلات است: کمبود سرمایه، نیاز به ارتقای دانش و نبود دسترسی کافی به تجهیزات نوین. از نظر او، هیچیک از این عوامل بهتنهایی قابل حل نیستند و باید بهصورت همزمان مورد توجه قرار گیرند.
او گفت: اگر سرمایهگذاری در این بخش افزایش یابد، دانش تخصصی نیروها بهروز شود و ابزارهای نوین نیز در اختیار فعالان قرار گیرد، میتوان انتظار داشت که کیفیت دادههای اکتشافی ارتقا یابد، ذخایر جدید شناسایی شوند و در نهایت، مسیر توسعه پایدار اقتصادی هموارتر شود. به بیان دیگر، آینده معدن ایران در گروِ ترکیب هوشمندانه سرمایه، دانش و فناوری است.
گفتوگوی اردشیر سعدمحمدی نشان میدهد که مسئله اکتشافات معدنی در ایران، بیش از آنکه صرفاً فنی باشد، مسئلهای راهبردی و چندلایه است. او با صراحت از فاصله موجود با استانداردهای جهانی سخن گفت و ریشه این فاصله را در سه عامل اصلی دانست: کمبود سرمایهگذاری، ضعف در آموزش مستمر و عقبماندگی در بهرهگیری از فناوریهای نوین.
پیام اصلی این گفتوگو روشن است: اگر بخش معدن ایران بخواهد از ظرفیتهای عظیم خود بهرهبرداری کند، باید از نگاه سنتی عبور کند و به سمت یک الگوی جدید حرکت کند؛ الگویی که در آن دانش تخصصی، فناوری پیشرفته و تأمین مالی کافی سه ستون اصلی توسعه باشند. در چنین صورتی، اکتشافات معدنی میتوانند از یک فعالیت محدود و پرریسک، به موتور محرک رشد اقتصادی و خلق ارزش پایدار تبدیل شوند.
