تریبون معدن | عملکرد بخش صنعت و معدن خراسان شمالی در دولت چهاردهم از احیای ۱۷ معدن غیرفعال، صدور مجوزهای جدید معدنی و صنعتی و حرکت به سمت توسعه زیرساخت‌های تخصصی حکایت دارد. در کنار بازگشت معادن و واحدهای صنعتی راکد به چرخه تولید، جانمایی یک شهرک تخصصی صنایع معدنی در اسفراین نیز در دستور کار قرار گرفته است؛ مجموعه اقداماتی که هدف اصلی آن افزایش ظرفیت تولید، جذب سرمایه، ایجاد اشتغال و تکمیل زنجیره ارزش مواد معدنی استان عنوان شده است.

مهدی کرامتی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان شمالی، با تشریح عملکرد این بخش اعلام کرد از سال ۱۴۰۳ تاکنون ۱۱ پروانه بهره‌برداری معدنی در استان صادر شده است که شش پروانه مربوط به سال ۱۴۰۳ و پنج پروانه مربوط به سال ۱۴۰۴ بوده است. سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای این پروانه‌ها ۲۴۷ هزار و ۸۲۰ میلیارد ریال اعلام شده و انتظار می‌رود بهره‌برداری از آنها ۱۱۸ فرصت شغلی ایجاد کند.

توسعه اکتشاف و بازگشت معادن غیرفعال

فعال‌سازی ظرفیت‌های معدنی موجود در کنار توسعه اکتشافات، یکی از محورهای اصلی برنامه‌های معدنی خراسان شمالی بوده است. بر اساس آمار اعلام‌شده، از سال ۱۴۰۴ تاکنون ۲۸ پروانه اکتشاف صادر و چهار گواهی کشف نیز ثبت شده است. در همین مدت ۱۱ پروانه معدنی تمدید شده و برای دو مورد نیز افزایش ماده معدنی یا تعریف ماده معدنی دوم صورت گرفته است.

احیای معادن غیرفعال بخش دیگری از این برنامه بوده و تاکنون ۱۷ معدن استان در دوره فعالیت دولت چهاردهم دوباره وارد چرخه فعالیت شده‌اند. از این تعداد، چهار معدن در سال ۱۴۰۳، شش معدن در سال ۱۴۰۴ و هفت معدن در سال جاری احیا شده‌اند. این روند از آن جهت اهمیت دارد که بازگرداندن معادن موجود به مدار تولید، در صورت برخورداری از ذخایر اقتصادی و زیرساخت مناسب، می‌تواند بخشی از ظرفیت تولید را بدون طی کامل فرآیند توسعه یک معدن جدید فعال کند.

در حوزه واگذاری ظرفیت‌های معدنی نیز در مزایده سال ۱۴۰۴ تعداد ۱۵ برنده و در مزایده سال ۱۴۰۵ چهار برنده تعیین شده‌اند؛ اقدامی که می‌تواند زمینه ورود سرمایه‌گذاران جدید و فعال‌شدن محدوده‌های معدنی را فراهم کند.

شهرک تخصصی صنایع معدنی در اسفراین

یکی از طرح‌های زیرساختی مهم استان، جانمایی شهرک تخصصی صنایع معدنی در شهرستان اسفراین است. این شهرک در زمینی به وسعت ۵۰۰ هکتار پیش‌بینی شده و هدف از ایجاد آن، فراهم‌کردن بستری متمرکز برای توسعه فعالیت‌های تخصصی معدنی، جذب سرمایه‌گذاری و تکمیل زنجیره ارزش مواد معدنی عنوان شده است.

ایجاد چنین زیرساختی می‌تواند زمینه را برای حرکت از استخراج و فروش مواد معدنی به سمت فرآوری و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر فراهم کند. تمرکز واحدهای مرتبط با معدن و صنایع معدنی در یک مجموعه تخصصی همچنین ظرفیت کاهش بخشی از هزینه‌های زیرساختی و تسهیل دسترسی واحدها به خدمات مشترک را ایجاد خواهد کرد.

وصول نزدیک به ۷۴۷ میلیارد ریال حقوق دولتی

در بخش درآمدهای معدنی نیز میزان حقوق دولتی وصول‌شده معادن خراسان شمالی در سال ۱۴۰۴ به ۷۴۶ میلیارد و ۳۵۷ میلیون و ۸۹۳ هزار و ۶۳۸ ریال رسیده است. در سال ۱۴۰۵ نیز تا زمان انتشار این گزارش، ۲۳۳ میلیارد و ۹۸۴ میلیون و ۴۷۹ هزار و ۲۱۴ ریال حقوق دولتی وصول شده است.

حقوق دولتی یکی از مؤلفه‌های اقتصادی مهم در بهره‌برداری از معادن به شمار می‌رود و میزان آن با عواملی همچون نوع ماده معدنی، میزان استخراج و شرایط بهره‌برداری ارتباط دارد. افزایش فعالیت معادن و توسعه استخراج در استان می‌تواند حجم این منابع را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

توسعه صنعتی با محور سرمایه‌گذاری و اشتغال

در کنار بخش معدن، صدور مجوزهای صنعتی و احیای واحدهای راکد نیز بخشی از عملکرد دولت چهاردهم در خراسان شمالی بوده است. از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تاکنون ۵۲ پروانه بهره‌برداری صنعتی در استان صادر شده که سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای این واحدها ۱۴ هزار و ۳۴۲ میلیارد ریال اعلام شده است. برآوردها نشان می‌دهد فعالیت این واحدها می‌تواند زمینه اشتغال سه هزار و ۵۲۷ نفر را فراهم کند.

همچنین ۱۳ واحد صنعتی راکد با سرمایه‌گذاری پنج هزار و ۹۰۹ میلیارد ریال دوباره فعال شده‌اند و بازگشت آنها به چرخه تولید برای ۳۵۶ نفر اشتغال ایجاد کرده است. احیای واحدهای راکد در کنار صدور مجوزهای جدید، بخشی از سیاست افزایش استفاده از ظرفیت‌های موجود صنعتی و جلوگیری از بلااستفاده ماندن سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده محسوب می‌شود.

ظرفیت یک میلیارد تنی ذخایر معدنی استان

خراسان شمالی از ظرفیت قابل‌توجهی در حوزه معدن برخوردار است. این استان دارای ۲۹۶ واحد معدنی است و ۳۱ نوع از مجموع ۶۸ ماده معدنی شناسایی‌شده کشور در آن وجود دارد. ذخیره قطعی معادن خراسان شمالی حدود یک میلیارد و ۵۸ میلیون تن اعلام شده و ظرفیت اسمی استخراج معادن استان نیز به ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تن می‌رسد.

در بخش صنعت نیز حدود ۴۰۰ واحد تولیدی و صنعتی با اشتغال نزدیک به ۱۱ هزار نفر در خراسان شمالی فعالیت دارند و استان از نظر برخورداری از صنایع بزرگ صنعتی در میان ۳۱ استان کشور در جایگاه دهم قرار گرفته است.

مجموع این آمار نشان می‌دهد سیاست صنعتی و معدنی استان علاوه بر صدور مجوز برای سرمایه‌گذاری‌های جدید، بر فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود و توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز برای فرآوری مواد معدنی متمرکز شده است. ادامه احیای معادن و واحدهای صنعتی غیرفعال، توسعه اکتشاف، راه‌اندازی شهرک تخصصی صنایع معدنی اسفراین و جذب سرمایه برای صنایع پایین‌دستی می‌تواند نقش بخش معدن را در تولید و اشتغال خراسان شمالی تقویت کند؛ به‌ویژه در شرایطی که استان بیش از یک میلیارد تن ذخیره قطعی معدنی در اختیار دارد.